Robert Mapplethorpe, ο φωτογράφος της πρόκλησης

Posted on 21 Ιανουαρίου, 2012 4:27 μμ από

15


Toυ Back Door Man

Αυτό το διάστημα, πραγματοποιείται στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών και για πρώτη φορά στη Ελλάδα, έκθεση φωτογραφίας του Αμερικανού φωτογράφου Robert Mapplethorpe. Ο Robert Mapplethorpe, γέννημα-θρέμμα της underground σκηνής της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του ’70, θεωρείται στις μέρες μας ένας από τους σπουδαιότερους και με τη μεγαλύτερη επιρροή φωτογράφους της ιστορίας. Γεγονός που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην ακραία προκλητικότητα του έργου του, καθρέφτης  μιας ζωής που κινήθηκε σε εξίσου ακραία όρια. Σύμφωνα άλλωστε με τα δικά του λόγια, «Η ζωή μου είναι πιο ενδιαφέρουσα από τις φωτογραφίες μου».

Cock and Devil, 1982

Γεννημένος το  1946 στο Κουίνς της Ν.Υόρκης, τρίτο παιδί μιας αυστηρής καθολικής οικογένειας, πέρασε τα παιδικά του χρόνια μέσα στις εκκλησίες και τα κατηχητικά, γεγονός που επηρεάσε  το μετέπειτα έργο του, τουλάχιστον ως προς την αισθητική του οπτική. Σταυροί, καθώς και απεικονίσεις της σταύρωσης υπάρχουν σε αρκετά από τα έργα του Mapplethorpe. Δεν λείπουν δε και οι κριτικοί του έργου του που στις φωτογραφίες του με το σαδομαζοχιστικό περιεχόμενο ανακαλύπτουν στα βασανιστήρια των πρώτων χριστιανών. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του, «Ήμουν ένα καθολικό αγόρι, πήγαινα στην εκκλησία κάθε Κυριακή. Μια εκκλησία έχει μια συγκεκριμένη μαγεία και μυστήριο για ένα παιδί. Aκόμα επηρεάζει στο πώς  διευθετώ  τα πράγματα. Για μένα είναι πάντα λίγο σαν βωμοί.»

Patti Smith-Robert Mapplethorpe

Η χριστιανική του ανατροφή πάντως δεν στάθηκε εμπόδιο ικανό να  αποτρέψει την ανάμιξη του με την κουλτούρα της αμφισβήτησης της δεκαετίας του ’60 και την χρήση LSD, συνήθεια που θα τον ακολουθήσει ως το τέλος της ζωής του. Στις διαδρομές του αυτές γνώρισε την Πάτι Σμιθ, με την οποία ταίριαξαν αμέσως. Ανέπτυξαν ερωτική σχέση που κατέληξε σε συμβίωση κάμποσων χρόνων στο περίφημο Chelsea Hotel, κατοικία πολλών μελών της καλλιτεχνικής κοινότητας της Ν. Υόρκης. Αρχικά πειραματίστηκε  στη δημιουργία κολάζ με διάφορα υλικά, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών που είχε κόψει από βιβλία και  πορνογραφικά περιοδικά. Το 1970 απέκτησε μια φωτογραφική μηχανή Polaroid  και άρχισε να δημιουργεί τις δικές του φωτογραφίες – ως επί το πλείστον του εαυτού του- αρχικά για να τις ενσωματώνει στα κολάζ αλλά γρήγορα ένιωσε την ικανοποίηση από τις φωτογραφίες ως αυτοτελή έργα, και στράφηκε αποκλειτικά στην φωτογραφιση.

Joe, 1977

Η πρώτη του έκθεση στο Light Gallery της Νέας Υόρκης, το 1973, αποτελείτο από Polaroid  φωτογραφίες λουλουδιών, πορτρέτων και ερωτικών εικόνων. Η φωτογραφία του Mapplethorpe για το εξώφυλλο του πρώτου άλμπουμ της Σμιθ, «Horses», που σήμερα θεωρείται  κλασικό, βοήθησε  την καριέρα  και των δυό τους. Η σχέση τους κράτησε κάμποσα χρόνια πριν αυτός στραφεί οριστικά στην ομοφυλοφιλία. Οι σεξουαλικές του αναζητήσεις θα τον οδηγήσουν στα τέλη του’70 στις gay S&M κοινότητες της Ν.Υόρκης, οπου θα αναζητήσει την ηδονή στις πιο ακραίες της μορφές. Σύμφωνα με τη βιογράφο του Patricia Morrisroe, «Το loft του Mapplethorpe είχε γίνει στέκι για  άνδρες με κάθε πιθανή σεξουαλική διαστροφή οι οποίοι έφταναν με  βαλίτσες, και μερικές φορές με ιατρικές τσάντες γεμάτες με καθετήρες, νυστέρια, σύριγγες, βελόνες, καθαρτικά, θερμοφόρες, σχοινιά, χειροπέδες και  χάπια. Ντυμένοι  γυναίκες, αξιωματικοί των SS  και γουρούνια.» Τις διαδρομές του αυτές φρόντισε να αποτυπώνει με το φωτογραφικό του φακό σε σκληρές, συχνά κακότεχνες και πάντα προκλητικές φωτογραφίες. «Οι φωτογραφίες του θα χρησιμεύσουν ως ένα ημερολόγιο της σεξουαλικής περιπέτειας του» σύμφωνα με την Morrisroe. Για τις φωτογραφίες του αυτές, ο ίδιος δήλωνε:  «Δεν μου αρέσει  η  λέξη«σοκαριστικές». Ψάχνω για το απροσδόκητο. Ψάχνω για πράγματα που δεν έχω ξαναδεί … Ήμουν σε θέση να τραβήξω αυτές τις φωτογραφίες. Ένιωσα την υποχρέωση να το κάνω.». Ο σάλος που προκλήθηκε ακόμα και στους κύκλους της ανεκτικής καλλιτεχνικής κοινότητας της Ν.Υόρκης, μαζί με την αρωγή  από τον μαικήνα και εραστή του Σαμ Γουάγκσταφ, βοήθησαν στην εξάπλωση της φήμης του και η καριέρα του άρχισε να ακμάζει.………………. …………………….. ……  Iggy Pop, 1980

Orchid, 1986

Τη δεκαετία του ’80, ο Mapplethorpe εξακολουθεί να φωτογραφίζει γυμνά (συνήθως χρησιμοποιώντας ως μοντέλα τους μαύρους εραστές του), νεκρές φύσεις καθώς και πορτραίτα επωνύμων, στρεφόμενος σε πιο κλασσικά αισθητικά πρότυπα.  Άριστος γνώστης των μυστικών του φωτισμού και του καδραρίσματος, προσπαθεί να δώσει στα σφιχτοδεμένα σώματα των μοντέλων του την αύρα αρχαιοελληνικού αγάλματος. Οι νεκρές φύσεις του (κυρίως λουλούδια) είναι έντονες̇ εμφανίζουν μια ακατέργαστη σεξουαλικότητα παρουσιάζοντας τα πότε ως φαλλικά σύμβολα, πότε  τονίζοντας τις καμπύλες τους. Αγαπημένο του λουλούδι τα κρίνα της παναγίας-σύμβολα αγνότητας με τα όργανα αναπαραγωγής, ύπερο και στήμονες, να προεξέχουν επιθετικά: όπως και πολλά άλλα θέματα του, είναι σκόπιμα δίγλωσσα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα σειρά φωτογραφιών του με την Lisa Lyon, μια  γυναίκα bodybuilder και πρωταθλήτρια στην άρση βαρών. To αρσενικό μυϊκό της σύστημα δίνει στον Mapplethorpe την ευκαιρία να παίξει ένα παιχνίδι με την ασάφεια των δύο φύλλων και να  προβοκάρει τα γυναικεία και ανδρικά στερεότυπα. Ο Mapplethorpe παραμένει προβοκάτορας: Μια από τις πιο γνωστές του φωτογραφίες, «Μan in Polyester suit», με αισθητική διαφήμισης ρούχων παρουσιάζει τον κορμό ενός άνδρα που φοράει ένα κοστούμι με γιλέκο. Από το ανοικτό φερμουάρ του παντελονιού, το οποίο στις εκθέσεις φρόντιζε να βρίσκεται στο ύψος του προσώπου του θεατή, ξεπροβάλλει ένα ευμεγέθες πέος.…………………………………………………………………………………………….. Μan in Polyester suit, 1980

O Robert Mapplethorpe πέθανε το 1989, χτυπημένος από Aids, πεπεισμένος οτι το κόλλησε από κάποιον από τους πάνω από χίλιους εραστές τους όποιους ισχυριζόταν οτι είχε στη διάρκεια της ζωής του.

Self Portrait, 1980

O Robert   δεν ήταν ηδονοβλεψίας. Πάντα έλεγε ότι ένιωθε ότι έπρεπε να συμμετέχει πραγματικά  στο έργο που βγήκε από τις S&M αναζητήσεις του, ότι δεν τραβούσε τις φωτογραφίες για λόγους εντυπωσιασμού, ή ως αποστολή   για να βοηθήσει την S&M κοινότητα να γίνει πιο αποδεκτή κοινωνικά. Δεν πίστευε ότι πρέπει να γίνει αποδεκτή, και ο ίδιος ποτέ δεν θεώρησε ότι o υπόγειος κόσμος του ήταν για όλους. […]

Δεν  χρησιμοποιούσε πια εικόνες από περιοδικά, αλλά τον εαυτό του ως μοντέλο για  να παράγει εικόνες στις οποίες  προκάλεσε πόνο στον εαυτό του. Τον θαύμαζα γι’ αυτό, αλλά  δεν μπορούσα να κατανοήσω τη βαρβαρότητα. Ήταν δύσκολο για μένα να το ταιριάξω με το αγόρι που είχα γνωρίσει.

Κι όμως, όταν βλέπω το έργο του Robert, τα θέματά του δεν λένε συγγνώμη, έχω πουλί μου να κρέμεται έξω. Δεν λυπόταν  και δεν ήθελε κανέναν άλλο να λυπάται. Ήθελε τα θέματά του να είναι ικανοποιημένοι με τις φωτογραφίες του, είτε ήταν ένας  τύπος που έχωνε  καρφιά στο πουλί του είτε ένας λαμπερός κοσμικός.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………… Απόσπασμα από το βιβλίο της Patti Smith «Just Kids»

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι της 15 Φεβρουαρίου 2012.

Πηγές:

Robert Mapplethorpe Foundation

The New York Times – Fallen Angel

Janet  Kardon – The  Perfect  Moment

The Tech – Robert Mapplethorpe’s extraordinary vision

Juan’s Art Blog: Robert Mapplethorpe

http://wp.me/p1pa1c-eAM

Advertisements