Αναμνήσεις μαθητικού ευρωσκεπτικισμού [ετών 20]

Posted on 20 Αύγουστος, 2011 10:56 πμ από

28


του Γαλαξιάρχη

«Με δεδομένη την πρόοδο που παρατηρείται στην πορεία για την ευρωπαϊκή ενοποίηση, επισημαίνεται από ορισμένους ο κίνδυνος απώλειας της εθνικής ταυτότητας των ευρωπαϊκών λαών. Πιστεύετε ότι ευρωπαϊκή ενοποίηση και εθνική ταυτότητα είναι έννοιες που αποκλείει η μία την άλλη; Να αναπτύξετε τεκμηριωμένα τις απόψεις σας».

(Θέμα έκθεσης, εισαγωγικών εξετάσεων 1990)

Τέσσερα χρόνια μετά την υπογραφή της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, που άνοιγε το δρόμο για την Ευρωπαϊκή Ένωση του 1992 (με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ), μπήκε το παραπάνω θέμα στις εισαγωγικές εξετάσεις για τα ελληνικά ΑΕΙ/ΤΕΙ. Ήταν η εποχή του ενθουσιώδους ευρωπαϊσμού, ο οποίος, σε συνδυασμό με την πτώση του Τείχους, έκανε το όραμα της Ευρώπης από τον Ατλαντικό έως τα Ουράλια να φαντάζει πιο προσιτό. Το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» είχε ήδη για αρκετά χρόνια καταγραφεί ως… ανεκδοτολογικό και οι πολίτες της χώρας συναγωνίζονταν ποιος αισθάνεται περισσότερο Ευρωπαίος από τον άλλο. Οποιαδήποτε αντιευρωπαϊκή ή έστω ευρωσκεπτικιστική άποψη αντιμετωπιζόταν με εχθρότητα, από τη δεξιά έως και το μεγαλύτερο φάσμα της κοινοβουλευτικής αριστεράς. Στην καλύτερη περίπτωση χαρακτηριζόταν ως σταλινικό απολίθωμα και στη χειρότερη ως μειοδοσία. Ήταν μία εποχή που τα ευρωπαϊκά θέματα είχαν τεράστια «πέραση» στα σχολεία (οι «sosάρες» στη μαθητική καθομιλουμένη) και η αναμενόμενη (από τους καθηγητές) αντίληψη των μαθητών παγιωμένη: μία ενωμένη Ευρώπη χωρίς σύνορα και περιορισμούς, μία Ευρώπη των Λαών της. Γιατί όμως όλος αυτός ο πρόλογος;

Αυτές τις μέρες που η ΕΕ δοκιμάζεται από τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς, την άνοδο του εθνικισμού και την περιθωριοποίηση των υπό πτώχευση χωρών της περιφέρειας, επανήλθε στη μνήμη εκείνο το «sos» θέμα έκθεσης, στο οποίο εξετάστηκα για την εισαγωγή μου στο Πολυτεχνείο. Θυμήθηκα, χαμογελώντας, τη μεγάλη απόσταση των δύο βαθμολογιών (12 και 18) που οδήγησε και στην επαναβαθμολόγηση και το επαρκέστατο, για τις βάσεις της σχολής, 15άρι. Το χαμόγελο οφείλεται στην πιθανολογούμενη αιτία της μεγάλης αυτής διαφοράς. Δηλαδή τη δική μου προσέγγιση στην ΕΟΚ (τότε) που καθόρισε και τον τρόπο με τον οποίο ανέπτυξα το θέμα. Χαμόγελο πικρό, διότι σήμερα, είκοσι χρόνια μετά, αποδεικνύεται περίτρανα ότι το 17χρονο αγόρι με τα τελευταία σημάδια ακμής είχε σε μεγάλο βαθμό δίκιο, όταν αμφισβήτησε την προφανή επικρατούσα γραμμή της εποχής.

ΕΟΚ – Ένωση Οικονομικών Κατακερματισμών

Οι οδηγίες για τη διόρθωση του θέματος αυτού, έλεγαν, με λίγα λόγια, ότι η σωστή ανάπτυξη θα έπρεπε να αναφέρεται στο ενδεχόμενο της διεύρυνσης της Ένωσης σε όλη τη γεωγραφική έκταση της Ευρώπης, την πτώση των συνόρων και την πολιτισμική διάχυση που θα συνόδευε την ελεύθερη μετακίνηση των Ευρωπαίων (πλέον) πολιτών σε μία ενιαία και χωρίς σύνορα περιοχή. Η δική μου προσέγγιση ήταν λιγότερο ρομαντική και αρκούντως σκεπτικιστική.

Αμφισβήτησα ότι το ζητούμενο ήταν η πραγματική ένωση των ευρωπαϊκών χωρών και η ενδυνάμωση οποιασδήποτε άλλης παραμέτρου της ενοποίησης, πλην της οικονομίας. Επέμεινα, πώς το ζητούμενο ήταν και θα παρέμεναν οι οικονομικοί δεσμοί και η άρση των συνόρων θα αφορούσε μόνο τις συναλλαγές και τη μεταφορά κεφαλαίων. Συμπέρανα, ότι «σύμφωνα με τη δεδομένη πρόοδο» (όπως απαιτούσε και ο τίτλος του θέματος) δεν υπήρχαν ενδείξεις σοβαρής ανθρωπολογικής και πολιτισμικής διάχυσης. Σίγουρα όχι πέρα από το όσο η οικονομική ενοποίηση απαιτούσε. Ότι δηλαδή τα εθνικά κράτη της Ευρώπης θα παρέμεναν τέτοια και πώς οι έντονοι -παραδοσιακά- εθνικισμοί θα επιβάλλονταν, σε μία ομιχλώδους μέλλοντος και χωρίς σχέδιο πολιτική ένωση. Επέμεινα ότι η Ευρώπη από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια ήταν ένας μύθος και πώς λίγο ως πολύ (σ.σ. και σε αυτό έκανα μερικώς λάθος) η ΕΕ θα παρέμενε «δυτική υπόθεση«.

Σήμερα, και παρά τις διάφορες «Σένγκεν», οι Ευρωπαίοι πολίτες παραμένουν ασφυκτικά στριμωγμένοι στα εθνικά τους σύνορα, ακόμη κι αν δεν ζουν εντός τους, αναζητώντας και πάλι τον τρόπο που θα ορθώσουν τείχη ανάμεσά τους. Η ελεύθερη μετακίνηση λίγο (έως καθόλου) επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι πληθυσμοί της Ευρώπης την ήπειρό τους. Στο πρώτο στραβοπάτημα της επίπλαστης καπιταλιστικής ευημερίας, δεν χρειάστηκαν παρά ελάχιστοι μήνες πριν αναζητήσουν οι λαοί καταφύγιο στους εθνικούς τους μύθους. Ακόμη και η περιβόητη οικονομική αλληλεγγύη αποδείχτηκε ένα τεράστιο ψέμα. Ο ανταγωνισμός της ελεύθερης οικονομίας δεν επέτρεψε ποτέ την ανάπτυξη ενός συνεργατικού οικονομικού μοντέλου. Η πάγια αδιαφορία για τους δημοκρατικούς θεσμούς σε υπερεθνικό επίπεδο, μετέτρεψε το ενδεχόμενο της ενίσχυσης της οικονομικής διακυβέρνησης σε ολιγαρχικό εφιάλτη. Οι ισχυρές χώρες του κέντρου δεν κρύβονται πλέον ούτε καν πίσω από τα προσχήματα μίας ΕΕ που ποτέ δεν υπήρξε (εννοιολογικά). Το νεοαποικιοκρατικό τέρας που αναδύεται, σε συνδυασμό με τον ακραίο συντηρητισμό των μεσοαστικών μαζών, κάνει τις μέρες του ’90 να μοιάζουν με σελίδες παραμυθιού και εκείνες του ’33 πολύ πιο κοντινή ανάμνηση.

Αυτός ο διορθωτής που έβαλε το 12άρι στον ευρωσκεπτικιστή κουτσουροκέφαλο υποψήφιο, μάλλον θα νιώθει πολύ απογοητευμένος σήμερα. Το ίδιο κι ο κουτσουροκέφαλος εκείνος μαθητής, είκοσι χρόνια αργότερα

Ζαphod

Short Link: http://wp.me/p1pa1c-bWa