Οι εικαστικές τέχνες στην εξεγερμένη Αίγυπτο

Posted on 23 Ιουλίου, 2011 7:43 μμ από

5


Γράφει και μεταφράζει η Anakata-dyomenh

Η τέχνη μπορεί να γίνει προάγγελος μίας εξέγερσης, σε κάποιο βαθμό να την επηρεάσει, ταυτόχρονα μπορεί να αποτυπώσει τα γεγονότα της, να απαιτήσει την ελευθερία, μπορεί  να στρατευτεί, να γίνει μανιφέστο, να εκφραστεί ρεαλιστικά ή και υπερρεαλιστικά,  να μπει ή να μη μπει σε καλούπια, αλλά και έπειτα από μία κοινωνική ανατροπή μπορεί να αναζητήσει τις νέες ιδέες που θα χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον. Υπάρχει μία διαλλετική σχέση ανάμεσα στην επανάσταση και την τέχνη.  Έτσι και η  επανάσταση της Αιγύπτου μαζί με τις βαθιές κοινωνικό-πολιτικές αλλαγές της, θα ήταν αδύνατο να αφήσει ανεπηρέαστη την τέχνη και το αντίστροφο.  Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης γύρω στους 200 καλλιτέχνες δήλωσαν συμπαράσταση στον εξεγερμένο λαό και κάποιοι συμμετείχαν στα ίδια τα γεγονότα ζητώντας την άμεση παραίτηση του Μουμπάρακ.  Ένας γνωστός, πολλά υποσχόμενος καλλιτέχνης, όπως θα δούμε παρακάτω, έχασε  τη ζωή του ανάμεσα σε πολλούς άλλους εξεγερμένους.

Αρκετοί Αιγύπτιοι καλλιτέχνες κυρίως στο χώρο των εικαστικών τεχνών θεωρούν ότι η τέχνη βιώνει μία ελευθερία άνευ προηγουμένου αυτή την εποχή και ότι βρίσκεται σε μία έντονη διαδικασία αλλαγής. Κάποιοι από αυτούς θεωρούν ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς να πούμε προς τα πού κατευθύνεται αυτή η αλλαγή, καθώς χρειάζεται χρόνος για διεργασία και αποκρυστάλλωση των ιδεών και των γεγονότων. Το μόνο βέβαιο είναι ότι υπάρχει ελπίδα και σε αυτόν τον τομέα.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Slideshow με φωτογραφικά και εικαστικά έργα Αιγύπτιων καλλιτεχνών.

«Αυτό είναι ελευθερία» – Oι εικαστικές τέχνες και η Αιγυπτιακή εξέγερση

της Sara Elkamel, απόδοση στα ελληνικά από Anakata-dyomenh, δείτε το πρωτότυπο άρθρο εδώ.

Πολιτική Street Art στην Πλατεία Ταχρίρ κατά τη διάρκεια της Αιγυπτιακής εξέγερσης τον Φεβρουάριο του 2011. Φωτογραφία του Ben Curtis/AP.

Η τέχνη μπορεί να μην ξεκίνησε την Αιγυπτιακή επανάσταση, αλλά έπαιξε σημαντικό ρόλο από τη στιγμή που άναψε η σπίθα. Οι εικαστικές τέχνες αποτέλεσαν ένα ντοκουμέντο της εξέγερσης των ανθρώπων, πρώτα στην πλατεία Ταχρίρ, και έπειτα σε διάφορες γκαλερί στο Κάιρο και την Αίγυπτο στους μήνες που ακολούθησαν. Ο νεαρός καλλιτέχνης multimedia Ahmed Bassiouny σκοτώθηκε την τρίτη μέρα της εξέγερσης. Το έργο του προβλήθηκε μετά το θάνατό του στη φετινή Μπιενάλε της Βενετίας. Σήμερα, το σκηνικό της τέχνης παραμένει σε μια κατάσταση ρευστότητας, βιώνοντας ένα είδος χαοτικής ελευθερίας καθώς οι διαδηλωτές επιστρέφουν στην πλατεία Ταχρίρ.

Κατά τη διάρκεια της εποχής της ψευδο-δημοκρατίας του Μουμπάρακ, πολλοί καλλιτέχνες καμουφλάρισαν την αντίθεσή τους πίσω από συμβολικά χρώματα και σχήματα. Τα τελευταία χρόνια μέχρι και την επανάσταση, ο 58χρονος ζωγράφος Mohamed Abla εστίασε σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, οι καμβάδες του ήταν γεμάτοι με χιλιάδες κουκκίδες– ένα σχόλιο πάνω στην ταχύτατη αύξηση του πληθυσμού της Αιγύπτου. Επίσης, ζωγράφισε διαμερίσματα σε στιλ λέγκο, χαλαρά στοιβαγμένα, προφανώς ετοιμόρροπα. Το πιο αμφιλεγόμενο έργο των τελευταίων χρόνων ήταν το Street Talks, μία εξερεύνηση της κοινωνικής αδικίας που δε θα μπορούσε να εκτεθεί στην Αίγυπτο. «Η τέχνη μου ήταν κατά του καθεστώτος, οπότε δεν είχα άλλη ευκαιρία από το να την εκθέσω στο εξωτερικό» λέει. «Αλλά τώρα, ο καθένας μπορεί να ζωγραφίσει οτιδήποτε. Αυτό είναι ελευθερία.» Την πρώτη εβδομάδα της εξέγερσης, ο Abla έστησε ένα 3μερο εργαστήριο για παιδιά στην πλατεία Ταχρίρ, ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να ζωγραφίσουν κατά τη διάρκεια εκείνων των ημερών. Σήμερα, εργάζεται στο στούντιό του στο κέντρο του Καΐρου, ένας ζωντανός ανάστατος χώρος γεμάτος χρώμα, και ζωγραφίζει κουκκίδες που αιωρούνται ανάμεσα σε Αιγυπτιακές σημαίες, σύμβολα υπερηφάνειας και ελπίδας.

Άλλοι καλλιτέχνες αυτή την εποχή μεταμορφώνουν το τοπίο. Ο Hany Rashed, 36, ζωγραφίζει την Αιγυπτιακή σημαία ανάμεσα σε ομάδες διαδηλωτών. Πριν την επανάσταση, λέει, «η τέχνη ήταν περιορισμένη, χωρίς σκοπό, επιφανειακή, εξαιτίας της πίεσης του καθεστώτος  να κρατήσει τα κοινωνικά ζητήματα μακριά από τη δουλειά μας.» Η επανάσταση τους έχει δώσει πλέον μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης, όπως και αντικείμενο. Η τέχνη σήμερα είναι περισσότερο πατριωτική, και η Αιγυπτιακή σημαία έχει περίοπτη θέση. «Πιστεύω ότι η Αιγυπτιακή τέχνη θα βιώσει μία πολύ θετική αλλαγή», λέει ο Rashed.

Από την επανάσταση και μετά, έχουν ανοίξει λίγες ανεξάρτητες γκαλερί στο Κάιρο –παρά τις δυσκολίες, καθώς η Αιγυπτιακή οικονομία υποφέρει στην αυγή της αλλαγής. Οι έφοροι τέχνης και οι καλλιτέχνες επενδύουν σε μία νέα, ανοιχτή σκηνή, ελπίζοντας ότι θα βάλει την Αιγυπτιακή τέχνη στον παγκόσμιο χάρτη.

Η πιο δυνατή τέχνη δεν περιορίζεται στους λευκούς τοίχους των γκαλερί. Ο νεαρός καλλιτέχνης γκραφίτι Ganzeer προπαγανδίζει την τέχνη του δρόμου και πολλοί άλλοι τον ακολουθούν, ζωγραφίζοντας επετειακά murals (τοιχογραφίες). Νεαροί φωτογράφοι έχουν επίσης απαθανατίσει την επανάσταση όπως έγινε – οι Alaa Taher και  Basem Samir, ανάμεσά τους. Σε μία από τις φωτογραφίες του Taher, οι διαδηλωτές κάνουν πορεία κάτω από ένα σκούρο κόκκινο ύφασμα, καθώς ηλιαχτίδες φωτίζουν τα πρόσωπά τους.

Η επανάσταση της 25ης Ιανουαρίου θόλωσε το διαχωρισμό ανάμεσα στις δημοφιλείς και τις «καλές» τέχνες. Η τέχνη δεν ανήκε πλέον σε αυτούς που είχαν οικονομική άνεση ή στους πλουσίους αλλά έγινε κτήμα των μαζών. Παράλληλα με τους πίνακες ζωγραφικής και τις φωτογραφίες, υπήρξαν έξυπνα cartoons και αφίσες. Μερικοί χρησιμοποίησαν ακόμα και τα σώματά τους ως καμβάδες. «Φύγετε, μου λείπει η γυναίκα μου» ένας άντρας έγραψε στο στήθος του προς ευχαρίστηση του πλήθους. «Η παραδοσιακή τέχνη δεν πρωταγωνιστεί πλέον», λέει ο Abla. «Η επανάσταση μετέφερε την τέχνη στους δρόμους.» Η εξέγερση μπορεί να έφερε πολιτικό χάος, αλλά υπάρχει μία ελπίδα ότι θα παράγει και μια πιο ισχυρή Αιγυπτιακή τέχνη. (Πηγή: Guardian, 19 Ιουλίου 2011)

                                  Λίγα λόγια για τον Ahmed Bassiouny

Ο Ahmed Bassiouny ήταν ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες multimedia της Αιγύπτου (ήχου, εικαστικός, μουσικός) και καθηγητής στο πανεπιστήμιο Helwan.

Τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ζωγραφικής το 2001 στο Youth Salon και αργότερα ενσωμάτωσε multimedia στην τέχνη του και κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο Youth Salon το 2007 για το project του Madena μαζί με τον Maged Mostafa.

Στις 27 Ιανουαρίου βγήκε όπως και πολλοί άλλοι εξεγερμένοι με τη μάσκα του και μία φωτογραφική μηχανή για να συμμετάσχει στην εξέγερση στην πλατεία Ταχρίρ. Χτυπήθηκε αλλά επέστρεψε στο σπίτι του ενθουσιασμένος. Δήλωσε στη σελίδα του στο facebook τα εξής: “I have a lot of hope if we stay like this. Riot police beat me a lot.  Nevertheless I will go down again tomorrow.  If they want war, we want peace. I am just trying to regain some of my nation’s dignity.”

Ο Ahmed στην πλατεία Ταχρίρ

Την επόμενη μέρα επέστρεψε στους δρόμους και για τις επόμενες πέντε μέρες αγνοούταν η τύχη του. Ο Ahmed σκοτωθηκε στις 28 Ιανουαρίου, από σφαίρα ελεύθερου σκοπευτή και μετά αστυνομικό αυτοκίνητο πέρασε πάνω από το σώμα του.

Μετά το θάνατό του, μια αίθουσα  πήρε το όνομά του στο πανεπιστήμιο όπου δίδασκε και φυτεύτηκε ένα δέντρο ελιάς μετά από μία σεμνή τελετή με τη συμμετοχή των συντετριμμένων φοιτητών του. Το Αιγυπτιακό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης και Κουλτούρας διοργάνωσε μουσικό και κινηματογραφικό φεστιβάλ με το όνομά του με σκοπό την προώθηση των έργων νέων καλλιτεχνών. Τον Ιούνιο εκτέθηκαν έργα του στη Benniale της Βενετίας με τον τίτλο 30 Days of Running in Place.

Διαβάστε επίσης μερικά ενδιαφέροντα άρθρα σχετικά με την τέχνη στην εξεγερμένη Αίγυπτο :

http://english.ahram.org.eg/News/7850.aspx

http://www.guardian.co.uk/world/2011/may/19/egypts-uprising-diy-art-cairo-streets

http://www.artmag.gr/art-articles/media-keyhole/2421-the-art-of-rebellion-in-egypt (πηγή: Καθημερινή)

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=411366

Shortlink: http://wp.me/p1pa1c-bvh