Το διαδικτυακό ενημερωτικό «καφενείο» και ο Ροδανθός.

Posted on 16 Ιουλίου, 2011 12:29 μμ από

0


Το Διαδίκτυο είναι το νέο παγκόσμιο “καφενείο’’. Ένας υπολογιστής, ένα κινητό, ένα ipad συνδέουν τον καθένα από εμάς με την κοινότητα, τους άλλους“θαμώνες’’.


Του Γιάννη Νικολόπουλου

Ένα ερασιτεχνικό φιλμάκι λίγων δευτερολέπτων, τραβηγμένο με την κάμερα ενός μέσης αξίας κινητού, που καταγράφει το τσουνάμι στις ακτές της Ιαπωνίας, μετά από τον πρόσφατο, καταστρεπτικό σεισμό, κερδίζει την προσοχή 15 εκατομμυρίων θεατών στο YouTube.

Μια ιστοσελίδα αποκαλύψεων που κάνει μυστικές υπηρεσίες, κυβερνήσεις, ισχυρούς της χρηματοπιστωτικής εξουσίας και απανταχού “ανθρώπους των μυστικών’’, να χάνουν τον ύπνο τους, διώκοντας σε κάθε αφορμή, τον δημοσιογράφο – ιδρυτή της.

Μια παραδοσιακή, βρετανική εφημερίδα έχει περισσότερους, διαδικτυακά συνδεδεμένους αναγνώστες στο εξωτερικό σε σχέση με τους αγοραστές αναγνώστες του φύλλου της, στα κιόσκια της Γηραιάς Αλβιόνος.

Πρώτη φορά φέτος το αμερικανικό, δημοσιογραφικό βραβείο έρευνας, το γνωστό Πούλιτζερ πάει σε αμιγώς διαδικτυακό μέσο ενημέρωσης, το ProPublica, και σε έρευνα που ουδέποτε δημοσιεύτηκε σε έντυπη μορφή. Η έρευνα αφορούσε τους δαιδάλους του χρήματος και της κακοπιστίας της Wall Street με αφορμή την κατάρρευση της Lehman Brothers


Ένα, δύο, τρία βίντεο και πλείστες φωτογραφίες που δείχνουν δυνάμεις των ΜΑΤ στις 29 Ιουνίου να πετούν δακρυγόνα μέσα στο σταθμό του Μετρό στο Σύνταγμα, να κατακεφαλιάζουν διαδηλωτή που ζήτησε να μην τον βαρέσουν, να πετούν πέτρες ή να φλομώνουν με τα χημικά διαδηλωτές και συγκεντρωμένους.

Ένα hash tag ενημέρωσης στο ελληνικό twitter γίνεται κεντρικό μοτίβο στην [διαδικτυακά διακινούμενη] αφίσα ενός καλλιτέχνη, με αφορμή τα γεγονότα, τις απόψεις και τις αναμεταδόσεις του “χημικού πολέμου’’ την ίδια ημέρα, στις 29 Ιουνίου, που συγκεντρώθηκαν μέσω αυτού, στην ροή του timeline και το Διαδίκτυο.

Ένα περιοδικό στυλοβάτης του [νεο]φιλελευθερισμού αφιερώνει το πρόσφατο τεύχος του στην νέα εποχή της ενημέρωσης, της πληροφόρησης, των ειδήσεων και της ειδησεογραφίας που δεν ανατέλλει απλώς, αλλά ήδη βρίσκεται εδώ, πατά αρκετά γερά στα πόδια της και διαμορφώνει και περιβάλλον και συνειδήσεις και κλίμα.

“Επιστροφή στο καφενείο’’ ο εύγλωττος τίτλος του σχετικού αφιερώματος. Για την ακρίβεια, επιστροφή στο παρελθόν των δημόσιων συναθροίσεων, των ανταλλαγών ειδήσεων και πληροφοριών στα καφενεία και τις πλατείες των πόλεων και των χωριών του 18ου και 19ου αιώνα, μέσω ενός ψηφιακού μέλλοντος ανοιχτών προκλήσεων. Για τους χρήστες του διαδικτύου, τους επαγγελματίες δημοσιογράφους, που αντιμετωπίζουν“σκληρό ανταγωνισμό’’ από τους ερασιτέχνες “δημοσιογράφους – πολίτες’’, για τα παραδοσιακά ΜΜΕ που αμφισβητείται ευθέως η πρωτοκαθεδρία ή και η αποκλειστικότητα της διαχείρισης, της προβολής και της παρουσίασης των γεγονότων.

Το Διαδίκτυο είναι το νέο παγκόσμιο “καφενείο’’. Ένας υπολογιστής, ένα κινητό, ένα ipad συνδέουν τον καθένα από εμάς με την κοινότητα, τους άλλους“θαμώνες’’. Η ανταλλαγή απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης [social media] έχει πάψει προ πολλού να αφορά μόνο την καθημερινότητα της εργασίας, της οικογένειας ή του “μη δικτυακού’’ κοινωνικού περιβάλλοντος [αν υφίσταται, βέβαια ακόμη ένα τέτοιου είδους, για τους πιο φανατικούς των online “υπερωριών’’].

Ο καθένας γίνεται δημοσιογράφος και δημοσιολόγος. Ή τουλάχιστον, το επιχειρεί. Μια φωτογραφία ή ένα βίντεο μέσω κινητού τηλεφώνου από την παραλία του Σχοινιά έχει διαφορετική σημασία όταν απεικονίζει λουόμενους και διαφορετική σημασία και βαρύτητα όταν απεικονίζει τα αεροσκάφη καναντέρ που προσθαλασσώνονται για να κατασβηστεί πυρκαγιά στο γειτονικό δάσος.

Και αυτή η συνήθεια, αυτή η καταγραφή, αυτή η συμμετοχή στο διαδικτυακό, πλουραλιστικό περιβάλλον τείνει να λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Όλα είναι στο Διαδίκτυο, όλα αποτελούν [;] είδηση, όλα μπορούν να “ανέβουν’’, να αποκτήσουν “like’’ ή να γίνουν “favorite’’. Όπως, δηλαδή, σε κάθε παραδοσιακό καφενείο που το γεγονός, η περιγραφή του, τα σχόλια, το κουτσομπολιό, ο υπερθεματισμός, οι επιδοκιμασίες ή οι αποδοκιμασίες γίνονταν πάνω από φλιτζάνια καφέ, σταχτοδοχεία και γεμάτα ποτήρια νερό. Και όχι, απαραίτητα, με ηρεμία ή πασιφιστική διάθεση.

Πλέον το αυτό, λαμβάνει χώρα στο Διαδίκτυο, χωρίς να είναι ούτε η φυσική παρουσία απαραίτητη ούτε ο στενά προσδιορισμένος“χωροχρόνος’’, προαπαιτούμενο. Το βίντεο του πρώτου παραδείγματος παρέμενε δημοφιλέστατο ακόμη και τρεις εβδομάδες μετά από το καταστρεπτικό τσουνάμι στην χώρα του Ανατέλλοντος Ήλιου και προσιτό στον ασιάτη ή τον λατινοαμερικανό ή τον ευρωπαίο χρήστη από την Ιαπωνία και την Αργεντινή έως την Γαλλία και την Ελλάδα.

Το [νεο]φιλελεύθερο περιοδικό στο 14σέλιδο αφιέρωμά του, χαιρετίζει αυτή την“επιστροφή’’ όπως και την διάδοση, την αναγνώριση και την δημοφιλία των συμβατικών ή μη ΜΜΕ σε χώρες όπως είναι η Ινδία ή η, ακόμη εν επαναστατικώ βρασμώ ευρισκόμενη, Αίγυπτος ως “νίκη του φιλελευθερισμού’’. Οι “ήττες’’, έρχονται αργότερα. Ή, καλύτερα, προέρχονται, ως τελευταίο, χρονικά, λίγο ειρωνικό, λίγο… μοιραίο, επεισόδιο από την πατρίδα και κοιτίδα του [νεο]φιλελευθερισμού. Όπως στην περίπτωση των στρεβλώσεων, των αδηφάγων κριτηρίων κερδοφορίας και πάλι κερδοφορίας και μόνο κερδοφορίας, του κιτρινισμού, της εύκολης λείας, των ‘’κοριών’’ της News of the World και των όποιων Ρούπερτ Μέρντοκ, που ακολουθούν το μοντέλο της επικυριαρχίας των ΜΜΕ στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή ενός τόπου, μιας χώρας, μιας ή όλων των ηπείρων, και όχι μόνο στην Μεγάλη Βρετανία. Εξάλλου, εκεί μπορεί να είσαι ο “κοριός’’ του Μέρντοκ, στα καθ’ ημάς, ο “κομιστής’’ των DVD, ο μεγαλοεργολάβος, ο πωλητής και μεσάζοντας οπλικών συστημάτων, ο εφοπλιστής των ρύπων και ο οικολόγος καλλιεργητής – μεγαλοοφειλέτης του ΙΚΑ. Σε κάθε περίπτωση, το παιχνίδι της εξουσίας μετρά, όπως και τα κέρδη και οι ζημίες από αυτό, καθώς και η, πλεονεκτική ή μειονεκτική, θέση από την οποία συμμετέχει κανείς από τους σύγχρονους και επίδοξους “Πολίτες Κέην’’. It’s the economy, stupid!

Αυτός ο εναγκαλισμός των παραδοσιακών ΜΜΕ με την εκτελεστική, εν πρώτοις, εξουσία ωθεί και στην έκρηξη των νέων ΜΜΕ : αφενός λόγω της πλήρους δυσπιστίας και της απαξίωσης του ρόλου της πάλαι ποτέ 4ης εξουσίας και αφετέρου λόγω της μεταστροφής του έως πρότινος μόνο αναγνωστικού ή τηλεθεάμονος κοινού προς το Διαδίκτυο, τις πηγές του ή την ενεργό συμμετοχή του σε αυτήν τη “δημοσιογραφία από τα κάτω’’. Το σύγχρονο δηλαδή “καφενείο’’.

Σε αυτή την διαδικτυακή μορφή, τουλάχιστον σε ένα ακόμη μεγάλο, αν όχι συντριπτικό ποσοστό, το follow σχετίζεται περισσότερο με λογαριασμούς χρηστών του twitter και ενίοτε με τα money μιας έρευνας ή μιας αποκάλυψης, όπως οι παλιοί καλοί καιροί της δημοσιογραφίας και του ρεπορτάζ, επέβαλαν και δεοντολογικά και ηθικά και κυρίως επαγγελματικά.

Δεν λείπουν όμως και ορισμένοι που ψάχνουν το follow the money κάτω από τα τραπέζια, πραγματικά, εικονικά ή… διαδικτυακά, όπως οι στρεβλώσεις, οι εναγκαλισμοί και οι σύνθετες, πολυεπίπεδες σχέσεις οικονομικής, πολιτικής και ενημερωτικής εξουσίας, καπηλεύτηκαν και παραμόρφωσαν σαν δήθεν δημοσιογραφικό προϊόν, στην παραδοσιακή, έντυπη, ηλεκτρονική από ραδιοφώνου και τηλεοράσεως μορφή των ΜΜΕ.

Η λογική λέει ότι το “καφενείο’’ θα τους πετάξει έξω. Δεν ανήκουν στην κουλτούρα του. Αντιθέτως, αποπειρώνται να μεταφέρουν την κόπρο που συσσώρευσαν για χρόνια στα συμβατικά ΜΜΕ που πια έφτασε να ταυτίζεται ακόμη και η μορφή τους [έντυπη, ηλεκτρονική] με την παθογένεια, το ρυπαρό περιεχόμενο με το [αθώο του αίματος] περίβλημα.

Η “επιστροφή στο καφενείο’’ διάγει την μπελ επόκ της και διασχίζει το διαδικτυακό χώρο, τρέχοντας ιλιγγιωδώς, όπως το έλκηθρο στο παχύ στρώμα χιονιού. Μόνο που, αν το έλκηθρο λέγεται Ροδανθός, και η “επιστροφή’’ πέσει στα χέρια των “Πολιτών Κέην’’, δεν θα αργήσει να γίνει ένας σωρός καυσόξυλων και μια ανάμνηση, ένας ψίθυρος νοσταλγίας των… αγνών εποχών, λίγο πριν τον επιθανάτιο ρόγχο του ιδιοκτήτη και διαμορφωτή της.

– – –

Υ σ τ ε ρ ό γ ρ α φ ο :

1. Η εφημερίδα που αυτή την στιγμή υπολογίζεται ότι έχει παγκοσμίως, τους τριπλάσιους αναγνώστες στην διαδικτυακή της έκδοση σε σχέση με τους αγοραστές στα κιόσκια της Μεγάλης Βρετανίας είναι ο Guardian.

2. Η ιστοσελίδα αποκαλύψεων, είναι φυσικά η Wikileaks και ιδρυτής της, ο Τζουλιάν Ασάνζ.

3. Το hash tag που έγινε κεντρικό μοτίβο στην αφίσα, είναι το #rbnews – μια ενημερωτική πρωτοβουλία του διαδικτυακού ραδιοφώνου του /radiobubble/ και της κοινότητας παραγωγών, στελεχών, αλλά και ακροατών του ή μελών της εν Ελλάδι διαδικτυακής κοινότητας, οι οποίοι δραστηριοποιούνται και στο twitter.

4. Το αφιέρωμα με τον χαρακτηριστικό τίτλο /The Future of News: Back to the coffee house/έγινε στο περιοδικό The Economist [9-15 Ιουλίου].

———————————————————————————————————————————————————————–Αναδημοσιεύει από το Αριστερό Βήμα η Jaquou Utopie