Η σταύρωση στην Τέχνη & η σταύρωση της Τέχνης

Posted on 21 Απριλίου, 2011 12:29 μμ από

19


Toυ Back Door Man

Μεγάλη Πέμπτη σήμερα και το “θείο δράμα” κορυφώνεται με τη σταύρωση του “θεανθρώπου”. To γεγονός αυτό (ανεξάρτητα αν είναι πραγματικό ή όχι γεγονός) υπήρξε πηγή έμπνευσης για χιλιάδες καλλιτέχνες, πολλές φορές με εκπληκτικά αποτελέσματα. Υπήρξαν όμως και καλλιτέχνες που η έμπνευση τους δεν ταυτίστηκε με αυτή που θα ήθελε η χριστιανική πίστη και οι επίσημοι και ανεπίσημοι φορείς της, σύμφωνα με τους οποίους όλοι θα πρέπει βιώσουν το “θείο δράμα” με κατάνυξη, ευλάβεια και συντριβή (έστω και με το στανιό). Η σταύρωση λοιπόν χρησιμοποιήθηκε από διάφορους καλλιτέχνες όχι μόνο ως έκφραση πίστης αλλά ως μέσο διαμαρτυρίας, πρόκλησης, χλευασμού της πίστης, ακόμα και προσωπικής προβολής. Ανεξαρτήτως λόγου, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αντιμετωπίστηκαν με επιθέσεις και δικαστικές διώξεις από τους Αγιατολαχ της κατά τα άλλα θρησκείας της αγάπης. Ακολουθούν κάποιες χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Το 1924 ο γερμανός ζωγράφος George Grosz   δημοσίευσε ένα σκίτσο του χριστού πάνω στον σταυρό φορώντας αντιασφυξιογόνα μάσκα και στρατιωτικές μπότες Το σκίτσο είχε λεζάντα “Κράτα το στόμα σου κλειστό και κάνε το καθήκον σου!”. Έχοντας και ο ίδιος πολεμήσει στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον τρόπο αυτό θέλησε να διαμαρτυρηθεί για την φρίκη του πολέμου και την υποκρισία της εποχής που ήδη προετοιμαζόταν για νέο πόλεμο. Ο Grosz κατηγορήθηκε για βλασφημία, καταδικάστηκε σε πρώτο βαθμό και στη συνέχεια αθωώθηκε το 1932 από το ανώτατο δικαστήριο.

Keep your mouth shut and do your duty

Το 2007 ο ιταλο-καναδός γλύπτης Cosimo Cavallaro  κατασκευάζει έναν άνευ σταυρού εσταυρωμένο σε φυσικό μεγέθους από σοκολάτα γάλακτος προκειμένου να εκτεθεί στην Lab Gallery του Μανχάταν. Η Gallery ακύρωσε την προγραμματισμένη έκθεση έπειτα από παράπονα και απειλές κατά της ζωής που έλαβε μετά από  ραδιοφωνική εκπομπή του Bill Donohue, προέδρου της ένωσης Καθολικών. Ο Donohue  περιέγραψε το άγαλμα ως “μία από τις χειρότερες επιθέσεις που έγιναν ποτέ στις ευαισθησίες των χριστιανών” και είπε σε ζωντανή συνέντευξη στο CNN «είναι  τυχερός που εγώ δεν είμαι σαν τους Ταλιμπάν, γιατί αλλιώς θα είχε χάσει το κεφάλι του και όχι μόνο»

 Το 2008 το διοικητικό συμβούλιο του μουσείου του πόλης Bolzano, αψήφησε τον Πάπα και αρνήθηκε να αφαιρέσει ένα γλυπτό τέχνη που απεικονίζει έναν σταυρωμένο πράσινο βάτραχο που κρατούσε ένα ποτήρι μπύρα στο ένα χέρι και ένα αυγό στο άλλο, έργο του γερμανού καλλιτέχνη Martin Kippenberger. Το Βατικανό είχε καταδικάσει ως το έργο ως βλάσφημο και απέστειλε μια επιστολή διαμαρτυρίας στο όνομα του Πάπα, η οποία έλεγε ότι το έργο “πλήττει τα θρησκευτικά συναισθήματα πολλών ανθρώπων που βλέπουν στον σταυρό το σύμβολο της αγάπης του Θεού.”

Η φωτογραφία του Andres Serrano με τον προκλητικό τίτλο Piss Christ είναι το έργο με τις μεγαλύτερες και διαχρονικότερες αντιδράσεις. Η φωτογραφία απεικονίζει έναν πλαστικό εσταυρωμένο να πλέει μέσα σε ένα μπουκάλι γεμάτο ούρα. Προκάλεσε σκάνδαλο όταν πρωτοεκτέθηκε το 1989, με πρωταγωνιστές τους γερουσιαστές D’Amato και Jesse Helms. Ο Serrano δέχτηκε απειλές κατά της ζωής του και πλήθος απειλητικών επιστολών. Το 1997, ο τότε Καθολικός Αρχιεπίσκοπος της Μελβούρνης,  προσέφυγε στα δικαστήρια προκειμένου να μην παρουσιαστεί σε έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης της Βικτόρια. Ένας άντρας προσπάθησε να αφαιρέσει το έργο από τον τοίχο της γκαλερί και μερικές μέρες  αργότερα, δύο έφηβοι της επιτέθηκαν με ένα σφυρί. Μόλις προχτές, στην Αβινιόν τέσσερις άνδρες εισέβαλαν στην γκαλερί όπου εκτίθεται το έργο, απείλησαν µε σφυρί τον φύλακα και κατέστρεψαν το προστατευτικό κάλυµµα, σκίζοντας την φωτογραφία µε κατσαβίδι ή παγοκόφτη. Οι αντιδράσεις είχαν ξεκινήσει πριν από δυο εβδομάδες και κορυφώθηκαν το περασµένο Σάββατο µε πορεία στο κέντρο της Αβινιόν.

Το 2003 η χώρα μας διοργάνωσε την διεθνή έκθεση σύγχρονης τέχνης «Outlook», στη Σχολή Καλών Τεχνών. Ανάμεσα στα εκθέματα ήταν και ο πίνακας του Thierry De Cordier «Asperges me» (πότισέ με) ο οποίος απεικονίζει ένα πέος σε στύση και μια κουκουλωμένη μορφή η οποία κρατάει ένα σταυρό. Όταν στις 9/12  ο Καρατζαφέρης πληροφορήθηκε την ύπαρξη του έργου, το οποίο θεώρησε βλάσφημο, απευθύνθηκε στη Βουλή και στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Το ίδιο απόγευμα τα κανάλια πρόβαλαν εκτενώς το «σκάνδαλο», ο Μ. Εβερτ δήλωσε “αν δεν κατέβει μέχρι την Παρασκευή θα το κατεβάσω εγώ”. O (με βατοπεδινό πνευματικό) Θ. Pουσόπουλος δήλωσε ότι “η χυδαιότητα δεν παράγει πολιτισμό” και υπογράμμισε ότι το έργο έπρεπε να είχε “αξιολογηθεί πριν το εκθέσουν και εκτεθούν και οι ίδιοι”. Οι κραυγές έπιασαν τόπο.O εισαγγελέας του Aρείου Πάγου έδωσε χθες παραγγελία στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Αθηνών να διενεργήσει επείγουσα προκαταρκτική εξέταση. Ο επιμελητής της έκθεσης Χρήστος Ιωακειμίδης παραπέμφθηκε σε δίκη με τις κατηγορίες ότι με πρόθεση τέλεσε τις εξής αξιόποινες πράξεις:

1)      Προς τον σκοπό δημόσιας έκθεσης εισήγαγε στο Ελληνικό κράτος, κατείχε και ενεφάνισε ζωγραφία και την μεταχειρίσθηκε ως μέσον δημοσιότητας και δημόσιας έκθεσης, για να εμφανίσει άσεμνο πίνακα ζωγραφικής, ο οποίος, σύμφωνα με το κοινό αίσθημα, προσβάλλει την αιδώ καίτοι ήταν δήθεν έργο τέχνης καθ’ ότι δεν ανήκε στην πολιτιστική δημιουργία της ανθρωπότητας και δεν συμβάλλει στην προώθηση της ανθρώπινης γνώσης και ευπρέπειας με το περιεχόμενό του … Είναι δε ο ανωτέρω άσεμνος πίνακας δημιουργία διεστραμμένης καλλιτεχνικής διανόησης, που προσβάλλει σαφώς την ανθρώπινη αιδώ.

2)      Καθύβρισε δημόσια και κακόβουλα με τον ως άνω άσεμνο πίνακα ζωγραφικής την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού. Συγκεκριμένα, καίτοι γνώριζε το αποκρουστικό περιεχόμενο του ως άνω κατάπτυστου ζωγραφικού πίνακος, που μόνο έργο τέχνης δεν δύναται να χαρακτηριστεί, το ενεφάνησε σε δημόσια εκδήλωση και έκθεση στα πλαίσια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας. Με την ενέργειά του αυτή εξεδήλωσε ευθέως κακή βούληση περιφρονήσεως και χλευασμού, δημόσια της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού, αλλά και προς πάσαν χριστιανική θρησκεία και ανθρώπινη σοβαρότητα και αξιοπρέπεια και προς το ανθρώπινο θρησκευτικό συναίσθημα.

Μάρτυρας κατηγορίας, ο γνωστός για την ηθική του υπόσταση εκπρόσωπος Τύπου του Χριστόδουλου, αρχιμανδρίτης Επιφάνιος.  Ο Χρήστος Ιωακειμίδης αθωώθηκε.

Oι μεγαλύτερες αντιδράσεις στην χώρα μας έγιναν το 1988 με αφορμή την προβολή της ταινίας του Μάρτιν Σκορτσέζε «Ο τελευταίος πειρασμός», μεταφορά στην οθόνη του ομώνυμου βιβλίου του Νίκου Καζαντζάκη, εξ’ αιτίας του οποίου η εκκλησία θέλησε να τον αφορίσει. Με έγγραφο του ο τότε αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ προς τα αρμόδια υπουργεία, ζητάει την απαγόρευση της προβολή της ταινίας. Παραθρησκευτικές οργανώσεις  διοργανώνουν συλλαλητήρια ζητώντας την απαγόρευση της ταινίας. Ορδές πιστών εισβάλλουν στους κινηματογράφους που παιζόταν η ταινία καταστρέφοντας τις οθόνες προβολής.

Από τα επεισόδια στις προβολές του«Τελευταίου πειρασμού»

Ένας παπάς, ένας θεολόγος και οκτώ χριστιανικά σωματεία, κατέθεσαν αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, και ισχυρίστηκαν ότι:

«Με την ταινία αυτή, σκηνές της οποίας περιγράφονται, καθυβρίζεται δημόσια και κακόβουλα η ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού, προσβάλλεται το θρησκευτικό συναίσθημα και η πίστη των αιτούντων και επομένως η προσωπικότητά τους …, παραβιάζεται το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη, …, προσβάλλεται, κατά το κοινό αίσθημα, η δημοσία αιδώς, …, ενώ παράλληλα, με την προβολή της προκαλούνται έντονες διαμαρτυρίες, διαδηλώσεις και από δοκιμασίες που απειλούν την τάξη και την ησυχία των πολιτών.»

Με απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών απαγορεύτηκε η προβολή της ταινίας προλαβαίνοντας ωστόσο να κόψει 160.000 εισιτήρια. Το 2004 η προβολή της ταινίας στο Star ματαιώνεται μετά από παρέμβαση του πανταχού παρόντος όπου κινδυνεύουν τα χρηστά ήθη, Επιφάνιου.

Κλείνω με ένα απόσπασμα από το άρθρο του Αυγουστίνου Ζενάκου, με τίτλο H λογοκρισία ως κριτική τέχνης με αφορμή την υπόθεση Τιερί ντε Κορντιέ:

H περίφημη προστασία των τεχνών δεν είναι παρά φαντασίωση – στον βαθμό τουλάχιστον που υποχωρεί εν ριπή οφθαλμού μόλις συναντήσει έναν αντίπαλο που διαφαίνεται ισχυρός. Εν τούτοις, μέρος της γλυκιάς αυτής φαντασίωσης είναι ότι οι δημοκρατίες γίνονται σοφότερες και προσπαθούν να προστατεύσουν το μέλλον τους από τα λάθη του παρόντος, γι’ αυτό και είναι ανεκτικές στην έκφραση ακραίων πεποιθήσεων. H ανεκτικότητα αυτή, λέει η φαντασίωση, εδράζεται στη διαπίστωση ότι είναι προτιμότερη από την ανεξέλεγκτη εξουσία να καταστέλλει κανείς ό,τι δεν τον βρίσκει σύμφωνο και αυτός είναι ο λόγος που η δημοκρατία επιτρέπει την ύπαρξη ομάδων οι οποίες διακηρύσσουν ακόμη και την ανάγκη ανατροπής της. Οι δημοκρατίες παραδέχονται συνεπώς ότι μία από τις αποστολές της τέχνης είναι να επιτίθεται στις προκαταλήψεις μας και να διευρύνει τις αντιλήψεις μας, καθώς και ότι αυτό συμβαίνει με τρόπο καθ’ όλα απρόβλεπτο. Γι’ αυτό προστατεύουν τα έργα τέχνης, όπως και αν είναι αυτά. Αντιλαμβάνονται επίσης ότι η Ιστορία έχει πλειστάκις αποδείξει την αδυναμία των κοινωνιών να προβλέψουν σωστά αν η επίδραση των έργων τέχνης πρόκειται να είναι θετική ή αρνητική. Προτιμούν λοιπόν να μην περιορίσουν την ελευθερία ενός ανθρώπου που μπορεί να τις ενοχλήσει ώστε να είναι σίγουρες ότι δεν θα καταστείλουν μια ενόχληση που μπορεί να αποδειχθεί σημαντικό σημείο προόδου του πολιτισμού μας.

Είναι η φυσική απόληξη αυτής της φαντασίωσης όμως που την καθιστά τόσο ουτοπική: υπάρχει πάντα η δυνατότητα να ξανακρεμάσουμε τον πίνακα του Τιερί ντε Κορντιέ στη θέση του. Ισως είμαι απλώς απαισιόδοξος αλλά κάτι μου λέει ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί…

Καλη ανάσταση!!!

Πηγές

www.canada.com

www.nydailynews.com

http://heyokamagazine.com

http://en.wikipedia.org

www.iospress.gr

www.enet.gr

http://www.koinotopia.gr

http://wp.me/p1pa1c-9z9