Πολιτικοί

Posted on 22 Φεβρουαρίου, 2011 11:37 μμ από

1


Η αστική γαλλική επανάσταση του 1789 αποτελεί κομβικό σημείο στην πορεία μετασχηματισμού της κυριαρχίας, υπό το βάρος των νέων για την εποχή και συνταρακτικών δεδομένων. Ο μετασχηματισμός αυτός προφανώς επιβλήθηκε από τις αλλαγές που παρουσιάσθηκαν στην παραγωγή αλλά και τη συσσώρευση πλούτου εξαιτίας της γενικευμένης εκβιομηχάνισης, της ανάδυσης δηλαδή του καπιταλισμού, αλλά και της αποικιοκρατικής εδραίωσης των ισχυρών αυτοκρατοριών της εποχής. Ήταν επιβεβλημένο και βολικό συνάμα να αντικατασταθεί πλέον το πρόσωπο του μονάρχη από την αφηρημένη έννοια του κράτους. Θα σταθούμε εδώ σε έναν πολύ ενδιαφέροντα διαχωρισμό που προέκυψε από την καινοτόμα αυτή δομή για την εξουσία. Προκύπτει ένας νέος ορισμός, στο λεξιλόγιο των κυριάρχων, για το πολιτικό έγκλημα  που συμπεριλαμβάνει τόσο τα εγκλήματα ενάντια στην ύπαρξη του ίδιου του κράτους και ορίζουν τον χώρο του «εξωτερικού εχθρού», όσο και τα εγκλήματα ενάντια στην κυβέρνηση και τους πολιτικούς θεσμούς ορίζοντας έτσι τον  λεγόμενο «εσωτερικό εχθρό».

Τούτο είναι σημαντικό, διότι διαχωρίζοντας την εσωτερική από την εξωτερική ασφάλεια, αποσυνδέεται αυτόματα o οποιοσδήποτε πολιτικός μετασχηματισμός, από την ίδια την ύπαρξη του κράτους θέτοντάς την στο απυρόβλητο και περιορίζοντας τα αποτελέσματα των μελλοντικών κοινωνικών αναταραχών σε διαχειρίσιμα πλαίσια. Πρέπει να γίνει βαθειά πεποίθηση όλων ότι το κράτος είναι η μοναδική οργανωτική δομή τόσο θεόσταλτη όσο και ο βασιλιάς σε προηγούμενους αιώνες. Η κοινωνική αλλαγή είναι θεμιτή μόνο με «νόμιμα» μέσα. Το φαινόμενο των πολιτικών κρατουμένων είναι επομένως τόσο παλιό όσο και η ύπαρξη του κράτους. Στον ελλαδικό χώρο έφθασε στο απόγειό του στη διάρκεια του ελληνικού «εμφυλίου» πολέμου.

Περίπου 50.000 άτομα κλείστηκαν σε φυλακές και στρατόπεδα συγκέντρωσης ή εξορίστηκαν σε νησιά στα δύο αυτά χρόνια. Το Σεπτέμβρη του 1947, σύμφωνα με έκθεση του ΚΚΕ 19.620 πολιτικοί κρατούμενοι βρισκόντουσαν σε φυλακές και 36.948 στην εξορία συμπεριλαμβανομένων 12.000 φαντάρων και αξιωματικών στη Μακρόνησο. Το Μάη του 1948 σύμφωνα με επίσημες πηγές, 21.853 άνθρωποι βρισκόντουσαν στη φυλακή(οι περισσότεροι ήταν αριστεροί πολιτικοί κρατούμενοι), 10.365 στην εξορία και 15.242 στα στρατόπεδα της Μακρονήσου. Προς το τέλος του εμφυλίου πολέμου, τον Αύγουστο του 1949, σύμφωνα με υπόμνημα της Ελληνικής κυβέρνησης υπήρχαν 18.000 πολιτικοί κρατούμενοι και 31.400 άτομα (πολιτικοί εξόριστοι και συλληφθέντες στρατιώτες) στα στρατόπεδα της Μακρονήσου. Έπειτα από έναν χρόνο, τον Αύγουστο του 1950, υπήρχαν 18.816 πολιτικοί κρατούμενοι, 3.406 εξόριστοι και 4.641 στρατιώτες στην Μακρόνησο. Το νέο εδώ σε σύγκριση με την μεταξική περίοδο που επίσης έχει να επιδείξει μεγάλους αριθμούς πολιτικών κρατουμένων είναι η προσθήκη στις κατασταλτικές μεθόδους, στρατοπέδων μαζικού εγκλεισμού, σαν κι αυτά στην Μακρόνησο, τη Γυάρο και το Τρικέρι (το τελευταίο για τις γυναίκες κρατούμενες). Το στρατόπεδο της Μακρονήσου ιδρύθηκε το 1947 και προοριζόταν, σύμφωνα με την νομοθεσία που αναδρομικά καθαγίασε τη λειτουργία του, για την «αναμόρφωση των κρατουμένων διαμέσου της διαφώτισης και της παιδείας ». Θα δούμε όμως με κάποια λεπτομέρεια την πορεία ενός πολιτικού κρατούμενου της εποχής σε πείσμα των ψυχρών αριθμών.

Ο Αντώνης Φλούντζης, ένας νεαρός κομουνιστής φοιτητής ιατρικής στην Αθήνα, συνελήφθη για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 1935. Παρέμεινε στη φυλακή για πέντε μήνες και τελικά αφέθηκε ελεύθερος χωρίς να δικαστεί. Στις 10 Απριλίου του 1937, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, συνελήφθη εκ νέου και «εξορίστηκε» στη φυλακή της Ακροναυπλίας. Τον Απρίλη του ’41, οι πολιτικοί κρατούμενοι παραδόθηκαν στους Γερμανούς, υπό τη διοίκηση των οποίων εκτελέστηκαν έξι από αυτούς. Το Μάρτη του 1943, οι εναπομείναντες πολιτικοί κρατούμενοι της Ακροναυπλίας μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα σε Κατούνα και Λάρισα που βρισκόταν υπό ιταλική διοίκηση. Ο Φλούντζης κλείστηκε στο στρατόπεδο της Λάρισας, όπου υπήρξε μάρτυρας της εκτέλεσης 56 συγκρατουμένων του. Στο τέλος Αυγούστου μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι, σε ένα ακόμα στρατόπεδο υπό ιταλική διοίκηση, στα περίχωρα της Αθήνας, το οποίο τον επόμενο μήνα πέρασε σε Γερμανικά χέρια. Το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου ήταν ένα από τα κύρια στρατόπεδα συγκέντρωσης στον ελλαδικό χώρο και ενδιάμεσος σταθμός εβραίων και αιχμαλώτων για εργασία πριν την απέλασή τους στη Γερμανία. Κατά τη διάρκεια της κράτησης του Φλούντζη στο Χαϊδάρι, οκτώ πολιτικοί κρατούμενοι εκτελέστηκαν στις αρχές του 1944 και άλλοι διακόσιοι την Πρωτομαγιά του ίδιου χρόνου, σαν αντίποινα σε δράσεις της Αντίστασης. Ο Φλούντζης επιβίωσε μάλλον επειδή ήταν ο γιατρός του στρατοπέδου. Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1946, λίγες εβδομάδες πριν από την απελευθέρωση της Αθήνας, αφέθηκε και ο ίδιος ελεύθερος. Όχι όμως για πολύ. Στις 2 Ιουνίου του 1948 συνελήφθη μαζί με την έγκυο γυναίκα του(η οποία παρεμπιπτόντως απέβαλε στη φυλακή). Μετά από 8 μήνες στη φυλακή, μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο, ενώ η γυναίκα του, η Κατίνα Φλούντζη, μεταφέρθηκε στο Τρικέρι. Στα στρατόπεδα της Μακρονήσου βασανίστηκε (του σπάσανε τα δάχτυλα) καθώς αρνήθηκε να απαρνηθεί τον κομουνισμό. Η Κατίνα επίσης μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο αλλά σπάνια τους επιτρεπόταν να βλέπονται. Στα τέλη Αυγούστου του 1950, ο Αντώνης μεταφέρθηκε στον Άγιο Ευστράτιο και η Κατίνα στάλθηκε πίσω στο Τρικέρι. Το Σεπτέμβρη του 1952 ο Αντώνης πήρε την πρώτη άδεια για να φύγει από τον Άγιο Ευστράτιο με τον όρο ότι θα παρέμενε στη γενέτειρά του, το Αιτωλικό. Η δίωξή του παρόλα αυτά συνεχίστηκε στις δεκαετίες του ‘50 και του ’60. Συνολικά πέρασε 24 χρόνια στη φυλακή παρόλο που όπως αναφέρει κι ο ίδιος με πικρία: «Ποτέ δεν έχω δικαστεί ή σταλεί σε δίκη για την παράβαση οποιουδήποτε νόμου και δεν έχω καθόλου ποινικό μητρώο».

Η ιστορία του Αντώνη Φλούντζη δεν αποτελεί κάποια εξαιρετική περίπτωση. Είναι απλώς μία από τις χιλιάδες παρόμοιες ιστορίες ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα ανάμεσα στα μέσα της δεκαετίας του ’30 και τα τέλη της δεκαετίας του ’50. Γίνεται σαφές από τη διαδρομή του ότι η δίωξή του δεν έχει φυσικά καμία σχέση με το ποιός είναι ο εκάστοτε διαχειριστής της εξουσίας. Η αντιμετώπισή του είναι η ίδια τόσο από εκείνους που η επίσημη ιστορία θα κατηγοριοποιήσει ως κατακτητές όσο και από εκείνους που θριαμβευτικά θα χαρακτηρίσει ως απελευθερωτές. Ως άλλο ένα οξύμωρο στη γραφή της επίσημης ιστορίας αξίζει να αναφερθεί ότι το νομικό πλαίσιο στο οποίο στηρίχθηκαν οι πολιτικές διώξεις, το σακάτεμα δηλαδή των αντιφρονούντων, για πολλές δεκαετίες στον ελλαδικό χώρο θεσμοθετήθηκε από τον εθνοπατέρα μας και υπέρμαχο της ελευθερίας Ελευθέριο Βενιζέλο. Γίνεται σαφές επίσης ότι τα καθεστώτα διαχείρισης της εξουσίας μπορούν ανά πάσα στιγμή να περάσουν σε ακραίες μορφές καταστολής της κοινωνικής δυσαρέσκειας φτύνοντας επιδεικτικά τα ανθρώπινα δικαιώματα που υποτίθεται ότι αποτελούν τον πυρήνα της αποστολής τους. Πρέπει επίσης εδώ να παρατηρήσουμε ότι οι διαφορές με τη σημερινή κατάσταση των πάνω από 40 πολιτικών κρατουμένων στα κατ’ επίφαση  σωφρονιστικά ιδρύματα είναι ποσοτικά μεν μεγάλες, ποιοτικά όμως ελάχιστες. Εδώ ο νόμος ονομάζεται αντιτρομοκρατικός και φυσικά πλέον δεν έχουμε να κάνουμε με κομουνιστές αλλά με αναρχικούς. Η επίθεση λοιπόν διαγράφεται αμείλικτη καθώς αυτοί οι αλλοπαρμένοι ονειρεύονται  την κατάργηση της εξουσιαστικής σχέσης, τον πυρήνα δηλαδή όλων των μέχρι τώρα θεσμισμένων συστημάτων κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Βιβλιογραφία: Political Prisoners in the Greek Civil War, 1945-50: Greece in Comparative Perspective.Polymeris Voglis,Journal of Contemporary History, Vol. 37, No. 4 (Oct., 2002), pp. 523-540

Μήτσος Βούρδουλας

 

Advertisements
Posted in: Ιστορία