Βία, αταξία και ανοησία μας συνοδεύουν εδώ και πολλά χρόνια

Posted on 3 Ιανουαρίου, 2011 4:05 μμ από

0


Του Κάθη Ν. Σταλύβα*

[Αναδημοσίευση]

Η κρίση που περνάει η χώρα είναι πρόσφατη, αλλά δεν ισχύει το ίδιο με τη βία και την αταξία: αυτές μας συνοδεύουν εδώ και χρόνια. Η δεκαετία που κλείνει απλώς αναπαρήγαγε πρακτικές που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εθνικής και επιχειρηματικής κουλτούρας από τη μεταπολίτευση και μετά.

Λέγεται συχνά για τα Βαλκάνια πως παράγουν περισσότερη ιστορία απ’ ό,τι μπορούν να καταναλώσουν. Η Ελλάδα παράγει τεράστιες ποσότητες αστυνομικής βίας και επιχειρηματικής αυθαιρεσίας, σαφώς πολλαπλάσιες του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η αστυνομική βία στο κέντρο της πρωτεύουσας έχει αποκτήσει χαρακτήρα ρουτίνας, ενώ όποιοι αστυνομικοί επιθυμούν να αναστείλουν δημοκρατικά δικαιώματα δεν χρειάζονται δεύτερη σκέψη. Επιχειρούν ανενόχλητοι ξυλοδαρμούς, ενώ «μυστικοί αστυνομικοί» καταστρέφουν την ιδιωτική και δημόσια περιουσία. Οι επιχειρηματίες νιώθουν ελεύθεροι να απασχολούν αδήλωτους εργαζόμενους, να καίνε με βιτριόλι ή να ξυλοκοπούν ατιμώρητα όποιον αντιδράσει, να παρακάμπτουν δικαστικές αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις κρατικών υπηρεσιών, να εκβιάζουν και να απολύουν εργαζόμενους κατά το δοκούν και άλλα πολλά.  Έφτασαν μέχρι το σημείο να απειλούν να κάψουν ακόμα και κρατικούς λειτουργούς, όπως συνέβη πρόσφατα στο Βόλο με τους δύο επιθεωρητές εργασίας. Και όλα αυτά με την ανοχή ή και την προστασία του κράτους.

Η κατάσταση αυτή παρουσιάζεται συνήθως ως αναπόφευκτη συνέπεια της κρίσης, ως φαινόμενο που αποτελεί φυσιολογική, ενδεχομένως και θετική αντίδραση του κράτους και της επιχειρηματικότητας. Η διαδεδομένη αυτή ερμηνεία είναι όμως άστοχη, γιατί αγνοεί ή συγκαλύπτει τρία προφανή στοιχεία. Πρώτον, παρόμοια επίπεδα βίας και αταξίας δεν παρατηρούνται αλλού στην Ευρώπη, ακόμα και σε χώρες που βιώνουν κρίση αντίστοιχη με την δική μας (π.χ. Ιρλανδία), ή και βαθύτερη (π.χ. Λεττονία). Δεύτερον, η ένταση μπορεί να αυξομειώνεται, αλλά το φαινόμενο έχει διάρκεια που ξεπερνάει τις τρεις δεκαετίες, και καλύπτει εποχές μεγάλης ευημερίας. Δεν ήταν άλλωστε η 5η Μαΐου 2010 η πρώτη φορά που αστυνομικοί ξυλοκόπησαν και έπνιξαν στα χημικά εργαζόμενους στο κέντρο της Αθήνας, ούτε υπήρξε ο ξυλοδαρμός του γραμματέα της Νεολαίας του Συνασπισμού η πρώτη τέτοια περίπτωση. Τρίτον, τα φαινόμενα αυτά παράγονται από ολόκληρη την αστυνομία και από συγκεκριμένες μειοψηφίες, με επικεφαλής κρατικοδίαιτους επιχειρηματίες που βλέπουν τα προνόμιά τους να απειλούνται.

Τόσο η παρουσία όσο και η διάρκεια των φαινομένων αυτών οφείλονται στη συνενοχή πολιτικών κομμάτων και πολλών κοινωνικών στρωμάτων. Από τη μία, το κράτος ανέχεται τη βία αυτή αφήνοντάς την ατιμώρητη. Σπάνια συλλαμβάνονται αστυνομικοί και επιχειρηματίες και ακόμα σπανιότερα επιβάλλονται ποινές. Ακόμα και ο Μανώλης Γλέζος ζήτησε να μη διωχθούν εκείνοι που επιχείρησαν να τον πνίξουν στα δακρυγόνα. Είναι, λοιπόν, εντελώς φυσιολογικό και δεν πρέπει να εκπλήσσει κανένα πως η απουσία κυρώσεων πολλαπλασιάζει τη βία. Η ανοχή των πολιτικών ηγεσιών έχει τις ρίζες της στην πρόσφατη ελληνική ιστορία, ιδιαίτερα της μετεμφυλιακής περιόδου και της χούντας, που συνετέλεσε στην απαξίωση εννοιών όπως «κοινωνικά δικαιώματα», «ΕΔΕ», «ποινή» ή «κύρωση». Αναπαράγεται όμως, από τις αμαρτωλές πρακτικές των κυβερνήσεων οι οποίες (όπως άλλωστε και οι ανώνυμες ποδοσφαιρικές εταιρείες) δεν επιθυμούν να συγκρουστούν ούτε με τους χούλιγκαν, που τα ίδια συντηρούν (ιδιαίτερα μέσα στα σώματα ασφαλείας), ούτε με τους επιχειρηματίες που αποτελούν την πελατεία τους.

Από την άλλη, ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας ανέχεται την αστυνομική βία και την κυβερνητική απραξία, ιδίως όταν θεωρεί πως στρέφονται εναντίον του ενοχλητικών κοινωνικών ομάδων. Και εδώ η ιστορία παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς η καχυποψία έναντι του διαφορετικού έχει βαθιές ρίζες. Σ’ αυτήν θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός πως η διαπαιδαγώγηση των νέων (αλλά και της κοινωνίας γενικότερα) βρίσκεται σε σημαντικό βαθμό στα χέρια των ανθρώπων των ΜΜΕ που διαπλέκονται με τα κρατικά συμφέροντα και απλώς μεταλαμπαδεύουν τις αξίες τους. Τέλος, θα πρέπει να επισημανθεί πως το υπόστρωμα της ανοχής βρίσκεται στον γενικό εθισμό της κοινωνίας στις καθημερινές πρακτικές παραβατικότητας  επιχειρηματιών, τη φοροδιαφυγή, την εκποίηση δημόσιας ιδιοκτησίας, την έλλειψη σεβασμού στον δημόσιο χώρο και στους άλλους.

Όταν όμως η αταξία γίνεται κανόνας, τότε τα κοινωνικά δικαιώματα αποτελούν παράβαση. Δημοκρατία υπό τέτοιες συνθήκες δεν επιτυγχάνεται. Στο σημείο αυτό συναντούμε ως χώρα την αυγή της νέας δεκαετίας.

* Ο κ. Κάθης Ν. Σταλύβας δεν είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale. Το άρθρο του έχει διασκευαστεί από κάποιον κακοήθη με συστηματική πρόσβαση σε σοβαρά φύλλα, όπως η Καθημερινή. Το διασκευασμένο άρθρο μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Υπεύθυνο για την αποκατάσταση της τάξης το Red Notebook.

Αναδημοσίευσε χαμογελώντας χαιρέκακα ο loophole.

http://wp.me/p1pa1c-54y

Καλή χρονιά!