Σκέψεις και Όψεις της Αριστερής Τραγωδίας στην Ελλάδα: 1944-1949

Posted on 7 Δεκεμβρίου, 2010 2:11 μμ από

17


Α΄Μέρος: Η Μάχη του Δεκέμβρη και η Βάρκιζα

Του Niccolò Machiavelli

Όταν ο Λαός Βρίσκεται Μπροστά στον Κίνδυνο της Τυραννίας Διαλέγει ή τις Αλυσίδες ή τα Όπλα

Εισαγωγή

Με αφορμή την «επέτειο» των πρώτων Δεκεμβριανών (άρχισαν στις 3 Δεκεμβρίου 1944 και κράτησαν μέχρι τις 11 Ιανουαρίου 1945) θα επιχειρηθεί να γίνει η «αναπαράσταση» μιας ολόκληρης εποχής. Μιας εποχής που ξεκινάει με την απελευθέρωση της Ελλάδας από την διπλή ναζιστο-φασιστική κατοχή, καθώς και των ντόπιων και άλλων ξένων συνεργατών τους και λήγει με την  ήττα του Δ.Σ.Ε. (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας) από τις κυβερνητικές δυνάμεις στον Γράμμο-Βίτσι.

Το πρωί της 17ης Οκτωβρίου του 1949, η εξόριστη πλέον Π.Δ.Κ. (Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση) των ανταρτών δίνει τέλος στις εχθροπραξίες με διάγγελμα που μεταδόθηκε από ραδιοσταθμό του Βουκουρεστίου. Σ’ αυτό το διάγγελμα, μεταξύ άλλων, αναφέρονται και τα εξής:

«Ο ΔΣΕ δεν κατέθεσε τα όπλα, μονάχα τα έθεσε παρά πόδας. Υποχώρησε μπροστά στην τεράστια υλική υπεροχή που συγκέντρωσαν οι ξένοι καταχτητές ενισχυμένοι απ’ την τιτοϊκή αποστασία και προδοσία που τον χτύπησε πισώπλατα. Μα ο ΔΣΕ δεν λύγισε και δεν συντρίφτηκε. Παραμένει ισχυρός με ακέραιες τις δυνάμεις του» – «Σταμάτησε την αιματοχυσία για να σώσει την Ελλάδα από την ολοκληρωτική εκμηδένιση και τα συμφέροντα του τόπου τα έβαλε πάνω απ’ όλα. Οι δυνάμεις μας στο Βίτσι και το Γράμμο σταμάτησαν τον πόλεμο για να διευκολύνουν την ειρήνευση στην Ελλάδα. Αυτό δεν σημαίνει συνθηκολόγηση. Σημαίνει απόλυτη προσήλωση στο συμφέρον της πατρίδας, που δε θέλαμε να δούμε ολοκληρωτικά κατεστραμμένη».

Η άρνηση της ηθικής τουλάχιστον «συνθηκολόγησης» από μέρους της Π.Δ.Κ. φαίνεται να δικαιώνεται συνεχώς μέχρι τις ημέρες μας. Ειδικά σήμερα, που η ταξική σύγκρουση τείνει να αναζωπυρωθεί στα επίπεδα του προηγούμενου αιώνα (σε κάποια μέρη τον έχει ήδη ξεπεράσει, όπως στην Λ. Αμερική) και μάλιστα σε όλα τα μέτωπα, λόγω της νεότερης ληστρικής επιδρομής του κεφαλαίου σε ολόκληρο τον κόσμο (νεοφιλελευθερισμός) και τις γεω-στρατηγικές ανακατατάξεις μεταξύ των ισχυρά οικονομικά και στρατιωτικά κρατών που ελέγχουν ή επιχειρούν να ελέγξουν την διεθνή κονίστρα (αλλά και λόγω της όποιας πολιτικής ωριμότητας και εμπειρίας διαθέτουν τα κινήματα σε σχέση με παλιότερες εποχές).

Με το παρών κείμενο θα επιχειρηθεί η αναβίωση της γενικότερης πολιτικής «ατμόσφαιρας» εκείνης της εποχής, με όσα διαθέσιμα γνωστικά εργαλεία και πηγές έχει ο συγγραφέας του. Θεωρήθηκε σκόπιμο να αναρτηθεί πρώτα το δεύτερο μέρος του συνολικού κειμένου  (δηλ. Η Μάχη του Δεκέμβρη και η Βάρκιζα) για λόγους επετειακούς , ιστορικούς , καθώς και για λόγους σύγκρισης με την σημερινή εποχή και τα υπάρχοντα κοινωνικά κινήματα (τηρουμένων πάντα των αναλογιών , τις πολιτικές αφετηρίες και των διαφορετικών όρων που ίσχυαν σε κάθε εποχή).

Θα ακολουθήσει το πρώτο μέρος, που θα παρουσιάσει  την ιστορική διαδρομή και κάποιες αιτίες που οδήγησαν στα Δεκεμβριανά και στην Βάρκιζα. Στην συνέχεια, το τρίτο μέρος  θα αναφερθεί στον Εμφύλιο Πόλεμο. Το τέταρτο μέρος θα αναφερθεί σε κάποια «οφθαλμοφανή» λάθη στρατηγικής και πολιτικής φύσεως, που σύμφωνα με τον συγγραφέα του παρόντος κειμένου έγιναν από την πλευρά των αριστερών εμπλεκομένων σε αυτή την πολεμική σύγκρουση και τα οποία ευθύνονται εν πολλοίς για την ήττα τους (αν και το τελευταίο μπορεί  τελικά να χωρισθεί σε υπο-ενότητες -αναρτήσεις).

Τα τέσσερα μέρη με τον γενικότερο τίτλο : «ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1944-1949» δεν φιλοδοξούν να αποτελέσουν ένα επιστημονικό σύγγραμμα, πόσω μάλλον να υποκαταστήσουν την επίσημη ή την ανεπίσημη ιστοριογραφία σχετικά με το θέμα που πραγματεύεται. Επίσης δεν επιχειρούν να μπουν στην διαδικασία της διδαχής ή της υποστήριξης κάποιων εκ των εμπλεκομένων  μερών σ’ αυτή την σύγκρουση. Αποτελούν μια καθαρά προσωπική προσέγγιση και κυρίως έναν φόρο τιμής στον ΄Αρη Βελουχιώτη, στους Μαυροσκούφηδες και σε όλους εκείνους τους ιδεολόγους, κόκκινους ή μη, επαναστάτες που εκείνη την χρονική περίοδο άγγιξαν για μια στιγμή το όραμά τους στην Ελλάδα. Ο καθ’ ένας λοιπόν ας βγάλει τα συμπεράσματά του και αν θελήσει στην συνέχεια, να τα παρουσιάσει , τουλάχιστον αυτά που μπορούν να εκλογικευτούν χωρίς να χάσουν την ουσία τους (άλλωστε το φιλόξενο blog των Σ.Χ.Σ μας δίνει αυτή την δυνατότητα) ή και να …tolάρει.

Στο τέλος καθ’ ενός από τα τέσσερα αυτά μέρη θα ακολουθεί βιβλιογραφία, πηγές και σημειώσεις-παραπομπές.

Καλή ανάγνωση.

Η Αγγλία Απεργάζεται Σύγκρουση με το ΕΑΜ

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι ΗΠΑ και Αγγλία στην μεταπολεμική Ευρώπη ήταν η δράση των πολυπληθή αριστερών κινημάτων που αναπτύχθηκαν κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τα οποία είχαν σημαντική πολιτική και κοινωνική επιρροή στις χώρες εκείνες στις οποίες δραστηριοποιήθηκαν.

Κινήματα αντίστασης όπως ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, Ταξιαρχίες «Γαριβάλδη» στην Ιταλία, «Μακί» στην Γαλλία, κ.ά, στα οποία έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο οι κομμουνιστές εκείνης της εποχής (Κ.Κ.). Εξαιτίας αυτής της κατάστασης , Αγγλία και  ΗΠΑ, από τις πρώτες κιόλας στιγμές της απελευθέρωσης της Ευρώπης από την ναζιστική επέλαση απαίτησαν τον αφοπλισμό των ένοπλων ευρωπαϊκών αντιστασιακών ομάδων, οι οποίες  σχετίζονταν άμεσα και υποστηρίζονταν από την αριστερά της εποχής.

Για την Ελλάδα,  ο Τσόρτσιλ σημείωσε για τον ΄Ηντεν ,στις 7 Νοεμβρίου 1944: «Περιμένω οπωσδήποτε μια σύγκρουση με τον Ε.Α.Μ. (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο) και δεν πρέπει να την αποφύγουμε υπό τον όρο ότι έχουμε διαλέξει προσεκτικό έδαφος».Στον αντίποδα, ο Άρης Βελουχιώτης, αναλαμβάνει στις 11 Νοεμβρίου 1944 πρωτοβουλία, προκειμένου να συγκαλέσει συνέλευση μεταξύ των καπετάνιων στην Λαμία με σκοπό την προοπτική μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης με τους ΄Αγγλους, σε περίπτωση που αυτή κρινόταν αναπόφευκτη, από τα ίδια τα γεγονότα. Η αρνητική όμως αντιμετώπιση της Κ.Ε. του ΚΚΕ τελματώνει κάθε προσπάθεια. Έτσι ο διάλογος λιμνάζει, χωρίς να υπάρξει η δημιουργία ενός συλλογικού σχεδίου για το ενδεχόμενο μιας υποθετικής σύγκρουσης με τους Βρετανούς, η οποία σύγκρουση, μέρα με την ημέρα γινόταν όλο και περισσότερο ορατή.

Το Ζήτημα του Αφοπλισμού Οδηγεί τον ΕΛΑΣ στην Σύγκρουση

Μετά από έξι ημέρες, στις 17 Νοεμβρίου, το Π.Γ. του ΚΚΕ αποφασίζει να χτυπηθεί με τα αγγλικά στρατεύματα, διότι τέθηκε από αυτά προθεσμία να παραδοθούν τα όπλα (μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου του ίδιους έτους). Η γενικότερη στάση της ΕΣΣΔ συντηρούσε την άρνηση του Ε.Λ.Α.Σ. (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός) να αφοπλιστεί, με την προϋπόθεση να χτυπήσει την τότε ελληνική κυβέρνηση, αποφεύγοντας όμως να συγκρουσθεί με τους Άγγλους. Την ίδια γνώμη είχαν και τα άλλα βαλκανικά Κ.Κ. , γιατί με τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ,  οι ΄Αγγλοι  θα μπορούσαν να προωθηθούν ανεμπόδιστα στα Β. σύνορα της Ελλάδας, τα οποία γειτνίαζαν με τις χώρες όπου αυτά δραστηριοποιούνταν πολιτικά.

Έτσι ο ΕΛΑΣ θα αποτελούσε μια εν δυνάμει αποτρεπτική στρατιωτική δύναμη, σε περίπτωση που «άνοιγε η όρεξη» στους Άγγλους για να επεκτείνουν την ζώνη επιρροής τους και στα βαλκανικά κράτη, μέσω μιας στρατιωτικής επέμβασης. Σημαντικό όμως σημείο διαφωνίας μεταξύ ΕΑΜ και ελληνικής κυβέρνησης στάθηκε και το θέμα της σύστασης εθνικού ελληνικού στρατού.

Στις 17 Νοεμβρίου 1944 οι τρεις υπουργοί της αριστεράς, Αλέξανδρος Σβώλος,  Ιωάννης Ζεύγος [i] και Ηλ. Τσιριμώκος [ii] επέδωσαν στον Γεώργιο Παπανδρέου σχέδιο συμφωνίας για το στρατιωτικό ζήτημα, σύμφωνα με το οποίο θα καταρτιζόταν τμήμα Εθνικού Στρατού (επίσημου ελληνικού στρατού δηλ.), στον οποίο θα συμμετείχαν οι : Ορεινή Ταξιαρχία, ο Ιερός Λόχος [iii], τμήμα του Ε.Δ.Ε.Σ. (Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος) [iv] , καθώς και μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ, η οποία θα είχε δύναμη ίση προς το άθροισμα των παραπάνω στρατιωτικών σχηματισμών και αντίστοιχο εξοπλισμό. Ο Γ. Παπανδρέου αρχικά συμφωνεί, αλλά την επομένη παρουσιάζει αλλοιωμένο το σχέδιο, δηλ. ο Εθνικός Στρατός θα αποτελείται από την Ορεινή Ταξιαρχία, τον Ιερό Λόχο, μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ και ανάλογες μονάδες του ΕΔΕΣ. Το σκεπτικό δε της συμμετοχής της Τρίτης Ελληνικής Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου στον επίσημο ελληνικό στρατό ήταν ότι εκείνη την χρονική περίοδο αποτελούσαν τα μόνα εν λειτουργία τμήματα του τακτικού Ελληνικού Στρατού τα οποία πολέμησαν σε Βόρειο Αφρική και Ιταλία.  Οι ΄Αγγλοι από την πλευρά τους εγκρίνουν το αλλοιωμένο κείμενο.

Στις 29 Νοεμβρίου 1944 οι εκπρόσωποι του ΕΑΜ στην κυβέρνηση καταθέτουν στον Παπανδρέου νέο σχέδιο για την αποστράτευση των αντάρτικων δυνάμεων, που προέβλεπε ν’ αποστρατευθούν (για τις 10 Δεκεμβρίου), οι : ΕΛΑΣ, ΕΛΑΝ (Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό) [v],  ΕΔΕΣ, Ορ. Ταξιαρχία, Ιερός Λόχος, καθώς και όλοι οι άλλοι στρατιωτικοί σχηματισμοί, συμπεριλαμβανομένου και των τμημάτων χωροφυλακής που βρίσκονταν στη Μ. Ανατολή. Το σχέδιο όμως αυτό δεν γίνεται δεκτό.

Την 1η Δεκεμβρίου 1944 , ο  Άγγλος στρατηγός Σκόμπυ [vi] στέλνει τελεσίγραφο για τον γενικό αφοπλισμό των αριστερών ανταρτών μέχρι τις 10 του ίδιου μήνα.

Τα Δεκεμβριανά

Στις 2 Δεκεμβρίου 1944 παραιτούνται οι εαμικοί υπουργοί και το ίδιο βράδυ συνεδριάζει η Κ.Ε. του ΕΑΜ και αποφασίζει:

α . Να απευθύνει έκκληση σε Αγγλία, ΕΣΣΔ και ΗΠΑ

β . Να οργανώσει παλλαϊκή συγκέντρωση διαμαρτυρίας κατά των ΄Αγγλων στην πλατεία Συντάγματος    στις 3 Δεκεμβρίου ,στις 11 το πρωί

γ . Να καλέσει σε γενική απεργία το λαό της Αθήνας στις 4 Δεκεμβρίου

δ. Να ανασυγκροτηθεί η Κ.Ε. του ΕΛΑΣ (γεγονός που σήμαινε ότι ο ΕΛΑΣ έφευγε από την δικαιοδοσία του Σκόμπυ και υπάκουε στην φυσική του ηγεσία).

Την ίδια ημέρα συνέρχεται εκτάκτως το Υπουργικό Συμβούλιο της τότε ελληνικής κυβέρνησης και αποφασίζει την απαγόρευση του συλλαλητηρίου του ΕΑΜ. Κατά την διάρκεια του συλλαλητηρίου (3 Δεκεμβρίου), η αστυνομία ανοίγει πυρ εναντίον των διαδηλωτών, ενώ η ελληνική αεροπορία αρνείται να χτυπήσει τις δυνάμεις του ΕΑΜ. Ο τελικός απολογισμός της συγκέντρωσης κατά των Άγγλων εκείνη την ημέρα είναι 20 νεκροί και 100 τραυματίες [vii]. Ο Σκόμπυ ζητά την εκκένωση των Αθηνών από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ και κηρύσσει στρατιωτικό νόμο. Ο ΕΛΑΣ απαντάει με συνεχιζόμενες καταλήψεις αστυνομικών τμημάτων και  προχωράει σε αφοπλισμό των αστυνομικών. Η σύγκρουση του Δεκέμβρη έχει ήδη γενικευτεί. Ο Άρης Βελουχιώτης επιτίθεται στις 17 Δεκεμβρίου με δύο μεραρχίες του ΕΛΑΣ στην ΄Ηπειρο, χώρο κυριαρχίας του ΕΔΕΣ και διαλύει μέσα σε λίγες ημέρες την οργάνωση του Ζέρβα.

Τα υπολείμματα του ΕΔΕΣ μεταφέρονται με αγγλικά πλοία στην Αθήνα. Η Κ.Ε. του ΕΛΑΣ δίνει διαταγές να μην χτυπηθούν οι Άγγλοι. Το μεγαλύτερο μέρος του ΕΛΑΣ (που υπάγεται στο Γενικό Στρατηγείο) βρίσκεται επάνω από την νοητή γεω-στρατηγική γραμμή Δόμβραινας -Θήβας-Χαλκίδας και δεν λαμβάνει μέρος στην Μάχη του Δεκέμβρη στην Αθήνα, αλλά αποτελεί μια άτυπη προφυλακή-  άμυνα των βαλκανικών κινημάτων (Γιουγκοσλαβίας, Αλβανίας). Ο ΕΛΑΣ αναλαμβάνει την διοίκηση της Θεσσαλονίκης κηρύσσοντας παράνομη την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου.

Η ενίσχυση των αγγλικών δυνάμεων στην Ελλάδα υπερβαίνει κάθε ευγενή  προσδοκία της ελληνικής κυβέρνησης. Από την 15η έως την 25η Δεκεμβρίου εκτελούνται περίπου 1650 πτήσεις από την Ιταλία προς την Ελλάδα μεταφέροντας άνδρες και πολεμικό υλικό. Οι Σοβιετικοί από την πλευρά τους, ακολουθώντας ένα είδος real πολιτικής, καλούν τον έλληνα πρεσβευτή στην Μόσχα (30 Δεκεμβρίου 1944) και του ανακοινώνουν τον διορισμό σοβιετικού ομολόγου του στην κυβέρνηση των Αθηνών, από την οποία προηγουμένως έχει αποκλειστεί το ΕΑΜ. Την ίδια ημέρα χρίζεται αντιβασιλέας ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός  και με την σειρά του, στις 3 Ιανουαρίου 1945, διορίζει πρωθυπουργό τον Νικόλαο Πλαστήρα, , ο οποίος διαδέχεται στον κυβερνητικό θώκο τον Γ. Παπανδρέου.

Τελικά η σύγκρουση του «Δεκέμβρη»  λήγει με την πανηγυρική επικράτηση των βρετανικών και των κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, τα «Δεκεμβριανά» αφήνουν πίσω τους περίπου 7.000 νεκρούς εμπόλεμους  (230 Άγγλους, 3.500 Κυβερνητικούς και 3.000 ΕΑΜικούς), καθώς και έναν απροσδιόριστο αριθμό αμάχων. Η ήττα του ΕΑΜ οδηγεί τις αντιμαχόμενες πλευρές στην Συμφωνία της Βάρκιζας. Στις 11 Ιανουαρίου 1945 υπογράφεται ανακωχή ανάμεσα στους Άγγλους και τον ΕΛΑΣ, με την οποία οι δυνάμεις του υποχρεώνονται να εκκενώσουν την Αττική και τη Θεσσαλονίκη 1.

Από τα Δεκεμβριανά Στη Συμφωνία της Βάρκιζας

Στις 2 Φεβρουαρίου 1945 αρχίζουν οι διαπραγματεύσεις  μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών  στο εξοχικό του πολιτικού Παναγιώτη Κανελλόπουλου στη Βάρκιζα. Ο πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας εκπροσωπείται από τον υπουργό Εξωτερικών Ιωάννη Σοφιανόπουλο, τον υπουργό Εσωτερικών Περικλή Ράλλη και τον υπουργό Γεωργίας Ιωάννη Μακρόπουλο. Την αντιπροσωπεία του ΕΑΜ αποτελούν οι :  Γεώργιος Σιάντος (γενικός γραμματέας του ΚΚΕ), Δημήτριος Παρτσαλίδης (γραμματέας της κεντρικής επιτροπής του ΕΑΜ) και Ηλίας Τσιριμώκος (γενικός γραμματέας της Ε.Λ.Δ).

Έπειτα από διαβουλεύσεις δέκα ημερών υπογράφεται η  Συμφωνία της Βάρκιζας στις 7.30μ.μ. ,της 12ης Φεβρουαρίου του 1945, στη μεγάλη αίθουσα του υπουργείου Εξωτερικών , παρουσία Ελλήνων και ξένων δημοσιογράφων. Η συμφωνία είχε την εγγύηση της Βρετανικής Κυβέρνησης και προέβλεπε  μεταξύ άλλων:

α. Τον  αφοπλισμό όλων των ένοπλων σωμάτων της Αντίστασης

β. Την ανασύνταξη και τον εκδημοκρατισμό του Εθνικού Στρατού , καθώς και τον αντίστοιχο εκδημοκρατισμό  των … σωμάτων ασφαλείας

γ.  Την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους συνεργάτες των Γερμανών

δ. Δημοψήφισμα για το πολιτειακό ζήτημα , που θα έκρινε την τύχη της μοναρχίας στην Ελλάδα 2, καθώς και την εκλογή Συντακτικής Συνέλευσης για την κατάρτιση νέου Συντάγματος

ε.  Παραχώρηση αμνηστίας στους στρατιώτες του Έ.Λ.Α.Σ 3

ζ.  Παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ μέσα σε δύο εβδομάδες4

Σύμφωνα με τα προηγούμενα, ο ΕΛΑΣ όφειλε να παραδώσει 41.500 τυφέκια, 2.015 πολυβόλα, 163 όλμους και 32 πυροβόλα, ενώ στις  28 Φεβρουαρίου ολοκληρώνεται  ο αφοπλισμός (άλλα στοιχεία αναφέρουν ότι παρέδωσε: 100 πυροβόλα, 210 όλμους, 420 πολυβόλα, 1400 οπλοπολυβόλα, 700 αυτόματα, 49.000 τυφέκια και πιστόλια5). Η παράδοση πραγματοποιείται χωρίς ιδιαίτερες εγγυήσεις από την πλευρά των κυβερνώντων για την τήρησή της και κυρίως για την ίδια την ζωή των μελών του ΕΛΑΣ. Αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης ξεσπάει η λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία [viii]. Ο ΄Αρης Βελουχιώτης δεν παραδίδει τα όπλα και διακηρύσσει από το Γαρδίκι της Ηπείρου την ανάγκη να συνεχιστεί ο αγώνας εναντίον του νέου ζυγού.

Από την Βάρκιζα μέχρι τον Εμφύλιο

Στον  Ριζοσπάστη της 18ης Φεβρουαρίου 2001 διαβάζουμε: «Δε χωράει αμφιβολία πως επρόκειτο για έναν απαράδεκτο συμβιβασμό, για μια συνθηκολόγηση του ΕΑΜικού κινήματος, που ούτε ο συσχετισμός δυνάμεων την επέβαλε αλλά ούτε και η έκβαση της ένοπλης σύγκρουσης το Δεκέμβρη, δεδομένου ότι ο κύριος όγκος των δυνάμεων του ΕΛΑΣ ήταν ανέπαφος κι ετοιμοπόλεμος κάτι που γνώριζαν πολύ καλά οι Εγγλέζοι». Το ίδιο δημοσίευμα συμπληρώνει : « Για παράδειγμα ο Βρετανός στρατάρχης Αλεξάντερ, ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στη Μεσόγειο την περίοδο 1944 – 1945, έγραφε στον Τσόρτσιλ στις 21 Δεκεμβρίου του ’44: ««Εάν υποθέσομε ότι ο ΕΛΑΣ εξακολουθεί τον αγώνα, νομίζω ότι θα είναι δυνατόν να ξεκαθαρίσομε την περιοχή Αθηνών – Πειραιώς και να την κρατήσομε σταθερά, αλλά έτσι δε νικούμε τον ΕΛΑΣ σε σημείο που να τον αναγκάσομε να συνθηκολογήση. Δεν είμαστε αρκετά ισχυροί για να κάνωμε περισσότερα και να αναλάβωμε επιχειρήσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα…. εύχομαι να κατορθώσετε να βρήτε μια πολιτική λύση στο ελληνικό πρόβλημα γιατί έχω πεισθή ότι κάθε στρατιωτική ενέργεια, μετά την εκκαθάριση της περιοχής Αθήνας και Πειραιά θα ξεπερνούσε τις δυνατότητες των σημερινών μας δυνάμεων»». Την επομένη ο Τσόρτσιλ απαντούσε: «Δεν υπάρχει θέμα να συνεχίσωμε οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση εκτός από την εκκαθάριση της περιοχής Αθηνών – Πειραιώς»» . ( Πηγή : Ουίνστον Τσώρτσιλ: «2ος Παγκόσμιος πόλεμος- Απομνημονεύματα», εκδόσεις Ελληνική Μορφωτική Εστία, μετάφραση Α. Σαμαράκης, τόμος ΣΤ’, σελ. 319- 320).

Αποκαλυπτικές όμως ήταν και οι δηλώσεις του βρετανού μόνιμου υπουργού για ζητήματα της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής Μακ Μίλαν, ο οποίος σε συνέντευξή του, στον ανταποκριτή του πρακτορείου «Ρόιτερ» στην Ελλάδα, δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνειών για το τι πραγματικά είχε συμβεί με την συγκεκριμένη συμφωνία. Ο ίδιος λοιπόν επισημαίνει ότι : «Κατά τη γνώμη μου η συμφωνία εδικαίωσε πλήρως την πολιτικήν την οποίαν υιοθέτησεν η βρετανική κυβέρνησις κατά τας τελευταίας ταραχάς (εννοεί τα Δεκεμβριανά)». Ποια όμως ήταν αυτή η πολιτική; Ο Τσώρτσιλ, σ’ ένα τηλεγράφημά του προς τον στρατηγό Σκόμπυ, σταλμένο μεσούσης των Δεκεμβριανών, την περιέγραφε με τα εξής λόγια: «Ο σκοπός είναι σαφής: να χτυπηθεί το ΕΑΜ» 7.

Επίμετρο για το Α’ Μέρος

Σε γενικές γραμμές η Συμφωνία της Βάρκιζας θεωρείται ότι εμπεριείχε εγγενείς αδυναμίες , όπως νομικά κενά, τα οποία σε συνδυασμό με τις βίαιες ενέργειες  παρακρατικών ομάδων ακροδεξιάς φιλοσοφίας οδήγησαν τελικά στην ουσιαστική ακύρωσή της. Υπήρχε,  χαρακτηριστικά, η πιο κάτω σημαντική παράλειψη. Ενώ δηλαδή με την Συμφωνία της Βάρκιζας παραχωρούνταν αμνηστία στους αντάρτες του ΕΛΑΣ, δεν  ίσχυε όμως το ίδιο και για την περίοδο των Δεκεμβριανών6. Αυτή η παράλειψη (;) θα αποβεί μοιραία για τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Ασφαλώς όμως, οι  ευθύνες για μια τόσο σοβαρή υποχώρηση βαραίνουν και τους αντιπροσώπους- ηγέτες του ΚΚΕ 8. Εντούτοις, δεν μπορεί να μη σημειωθεί ότι στην επιδίωξη των αντιπάλων του ΕΑΜ να μην υπάρχει ως όρος στη συμφωνία η Γενική Αμνηστία, ο Ηλ. Τσιριμώκος συνέβαλε τα μέγιστα, συνεργαζόμενος μυστικά με τον Δαμασκηνό και τους Βρετανούς και παρέχοντάς τους κάθε δυνατή βοήθεια. Ενδεικτικά είναι όσα αναφέρονται στα βρετανικά αρχεία και σε άλλες πηγές γι’ αυτό το θέμα 9 . Ο ίδιος  ο Ηλ. Τσιριμώκος παραδέχεται από την πλευρά του ότι : «Το ΚΚΕ είχε ζητήσει με τηλεγράφημα από τον Σβώλο να πάρει μέρος στην Αντιπροσωπεία του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ που θα διαπραγματευόταν με την κυβέρνηση Πλαστήρα, στη Βάρκιζα, τους όρους με τους οποίους θα έληγε η ένοπλη σύγκρουση. Ο Σβώλος αρνήθηκε. Έκρινε ότι, αφού είχε ακολουθηθεί  ένας δρόμος αντίθετος προς τη δική του γνώμη, σωστό ήταν να διαπραγματευθούν εκείνοι που είχαν διαλέξει το δρόμο αυτό. Και τέτοιοι ήταν μόνο οι αντιπρόσωποι του ΚΚΕ» 10.

Σύμφωνα με τον Θ. Χατζή, πρώην γραμματέα του Ε.Α.Μ, η συγκεκριμένη στάση των Ηλία Τσιριμώκου και Αλ. Σβώλου εξηγείται κάτω από το πρίσμα του μικρο-κομματισμού και της ψηφοθηρίας. Συγκεκριμένα ο Θ. Χατζής στο βιβλίο του : «Η Νικηφόρα Επανάσταση που χάθηκε» ( εκδόσεις «Δωρικός», τόμος Δ’, σελ. 380), αναφέρει ότι : «Κύρια επιδίωξή τους (των Ηλ. Τσιριμώκου και Αλ. Σβώλου) ήταν να ανοίξουν οι δρόμοι της πολιτικής προβολής του Κόμματος που σχεδίαζαν να εμφανίσουν σαν συνέχεια της επικής εθνικής αντίστασης, από τις »νομιμόφρονες» πατριωτικές δυνάμεις… Προϋπόθεση όμως ενός τέτοιου κόμματος, με ριζοσπαστικό δημοκρατικό πρόγραμμα και με πολλά σοσιαλιστικά συνθήματα, ανάλογα με τα προγράμματα των σοσιαλδημοκρατικών κόμματων της Δύσης, θα μπορούσε να συγκροτηθεί μόνο πάνω στα ερείπια του ΚΚΕ και του ΕΑΜ».

http://wp.me/p1pa1c-4pG

Σημείωση: Η παράθεση των ιστορικών γεγονότων και κυρίως οι εκτιμήσεις που τα συνοδεύουν, δε ταυτίζονται στο σύνολο με τις απόψεις μου (Mitsaras).


Σημειώσεις – Παραπομπές

[i] Ο Γιάννης Ζέβγος (πραγματικό όνομα Γιάννης Ταλαγάνης) ήταν υψηλόβαθμο στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ και Υπουργός Γεωργίας στην πρώτη μετα-κατοχική κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου.

Στα πρώτα του γραπτά υπέγραφε ως Πολύβιος, ενώ στον κομματικό τύπο αρθρογραφούσε μαζί με τη σύζυγό του Καίτη υπογράφοντας ως ζεύγος για συνωμοτικούς λόγους.

Το προσωνύμιο τους αυτό έγινε τελικά το επώνυμο τους.

Το πρωί της 20ης Μαρτίου 1947, ο Ζέβγος δολοφονήθηκε από τον Χρήστο Βλάχο στη Θεσσαλονίκη στην οδό Αγίας Σοφίας, ενώ επέστρεφε στο ξενοδοχείο «Αστόρια».

Ο δράστης τον πυροβόλησε από κοντινή απόσταση αλλά συνελήφθη από πολίτες και έναν χωροφύλακα που τον καταδίωξαν.

Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες είχε δύο συνεργούς.

Για το φιλοκυβερνητικό τύπο επρόκειτο για «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» στους κόλπους της Αριστεράς ενώ για τον «Ριζοσπάστη» ήταν έγκλημα των «μοναρχοφασιστών».

Στις 3 Απριλίου 1947,  ο «Ριζοσπάστης» δημοσίευσε γράμμα του Νίκου Σιδηρόπουλου, πρώην κομμουνιστή και τροφίμου στο Μπούλκες, που συμμετείχε στη δολοφονία του Ζέβγου , σύμφωνα με τον οποίο η δολοφονία οργανώθηκε από την ΕΣΑ και το Α2 του Γ’ Σώματος Στρατού υπό την εποπτεία του Υπουργού Δημόσιας Τάξης Ναπολέοντος Ζέρβα, αρχηγού του ΕΔΕΣ κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Η δολοφονία του Ζεύγου εντασσόταν κατά το Σιδηρόπουλο σε ένα ευρύτερο σχέδιο που περιελάμβανε και τις μελλοντικές δολοφονίες των Γιάννη Πασαλίδη και Αλέξανδρο Σακελλαρόπουλο, ο οποίος αργότερα έγινε πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.

Ο Χρήστος Βλάχος καταδικάστηκε το 1948 σε φυλάκιση δύο ετών.

Δραπέτευσε όμως από τη φυλακή και κατέφυγε στην Αργεντινή.

Επέστρεψε στην Ελλάδα πολλά χρόνια αργότερα και σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ακρόπολις» στις 20 Σεπτεμβρίου του 1981, ενώ ήταν τρόφιμος στο ψυχιατρείο της Λέρου, υποστήριξε ότι δούλευε για την ελληνική και τη συμμαχική αντικατασκοπία και σκότωσε το Ζέβγο εκτελώντας σχετική εντολή των ανωτέρων του.

[ii]  Ο Ηλίας Τσιριμώκος  ήταν Έλληνας πολιτικός και Πρωθυπουργός

Εκλέχτηκε για πρώτη φορά βουλευτής Φθιώτιδας, τον Ιανουάριο του 1936, με το κόμμα των Φιλελευθέρων,   ενώ ορίστηκε και εισηγητής διατάξεων περί ατομικών ελευθεριών στην επιτροπή αναθεώρησης του Συντάγματος.

΄Ηταν από τους πρώτους που αντιτάχθηκε στο καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά.

Στην περίοδο της κατοχής πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση και ίδρυσε μαζί με τον Αλέξανδρο Σβώλο την «Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας» όπου μαζί με το ΚΚΕ, το ΣΚΕ και το ΑΚΕ δημιούργησαν στις 27 Σεπτεμβρίου του 1941 το ΕΑΜ της κεντρικής επιτροπής του οποίου , καθώς και της ΠΕΕΑ υπήρξε μέλος.

Με το ξέσπασμα των Δεκεμβριανών εγκατέλειψε το ΕΑΜ και τον αμέσως επόμενο χρόνο μαζί με τον Α. Σβώλο ίδρυσαν νέο κόμμα ,το Σοσιαλιστικό Κόμμα – ΕΛΔ (ΣΚ-ΕΛΔ) ,στο οποίο κατά την περίοδο 1945-1953 διετέλεσε γενικός γραμματέας.

Με αυτό το κόμμα εξελέγχει βουλευτής Αθηνών στις εκλογές του 1950.

Αργότερα συνέπραξε ως βουλευτής με την ΕΔΑ (1958).

Τότε ίδρυσε τη «Δημοκρατική Ένωση» και ως πρόεδρος αυτής συμμετείχε στην ίδρυση της Ε.Κ. ( Ένωσης Κέντρου) το 1961.

Έτσι με την Ε.Κ. εκλέχθηκε βουλευτής το 1961, το 1963 και το 1964.

Διετέλεσε επίσης Πρόεδρος της Βουλής (17 Δεκεμβρίου 1963) μέχρι τον Ιανουάριο του 1965 όπου ανέλαβε υπουργός εσωτερικών στην κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου.

Μετά την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου (15 Ιουλίου 1965) και ενώ αρχικά είχε ταχθεί στο πλευρό του Γέρου της Δημοκρατίας αρνούμενος ακόμη και ψήφο εμπιστοσύνης στη κυβέρνηση του Γ. Αθανασιάδη-Νόβα (Αύγουστος 1965), όλως αιφνιδίως, λίγες μέρες μετά, αποχώρησε από την Ε.Κ. και με πρόταση του παραιτηθέντος Γ. Αθανασιάδη-Νόβα, στην διερευνητική εντολή του βασιλιά Κωνσταντίνου, (κατά το τότε ισχύον Σύνταγμα), προσήλθε στα ανάκτορα και αποδέχθηκε εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης, (στις 19 Αυγούστου 1965), πλην όμως και αυτή δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή με συνέπεια να παραιτηθεί.

Ακολούθησε η κυβέρνηση Στεφανόπουλου (Σεπτέμβριος 1965), στην οποία συμμετείχε αναλαμβάνοντας αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός εξωτερικών.

[iii] Ο Ιερός Λόχος ήταν μια ελληνική στρατιωτική μονάδα «ειδικών καταδρομών» που συγκροτήθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στη Μέση Ανατολή, το 1942.

Αποτελείτο εξ ολοκλήρου από Έλληνες αξιωματικούς και των τριών όπλων, καθώς και αξιωματικούς της τότε Βασιλικής Χωροφυλακής , αλλά  και από μαθητές της στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων.

Η μονάδα βρισκόταν  κάτω από την εντολή του συνταγματάρχη Τσιγάντε.

Πολέμησε στο πλευρό της βρετανικής ταξιαρχίας SAS στην έρημο της Λιβύης και στο Αιγαίο, καθώς επίσης και με τις ελεύθερες γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Ζακ Φιλίππ Λεκλέρ στην Τυνησία.

Στη συνέχεια υπό τον διοικητή της μεραρχίας των Νεοζηλανδών στρατηγό Φρέυμπεργκ και τέλος υπό τον Άγγλο ταξίαρχο Τόρυμπουλ διοικητή της βρετανικής ταξιαρχίας καταδρομών, συμμετείχε σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και στην απελευθέρωση νησιών του Αιγαίου.

*Ειδική Αεροπορική Υπηρεσία SAS (Special Air Service).

Πρόκειται για αερομεταφερόμενη στρατιωτική μονάδα ειδικών αποστολών σε περίπτωση ανταρτοπόλεμου.

Συνήθεις πρακτικές της SAS αποτελούσαν οι  δολιοφθορές (σαμποτάζ) και η κατασκοπεία.

[iv] Ο ΕΔΕΣ ήταν μια ελληνική αντιστασιακή οργάνωση κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας από τις δυνάμεις του άξονα.

Ιδεολογικά υποστήριζε ότι ανήκε στο φιλελεύθερο δημοκρατικό στρατόπεδο, αλλά πρακτικά εξελίχτηκε στο βασικό αντίπαλο δέος του ΕΑΜ. Ι

ιδρύθηκε στις 15 Οκτωβρίου του 1941 και είχε ως ιδεολογικό του αρχηγό τον εξόριστο στη Γαλλία Νικόλαο Πλαστήρα, ως πολιτικό αρχηγό είχε τον Κομνηνό Πυρομάγλου, ενώ στρατιωτικός του αρχηγός ήταν ο αξιωματικός Ναπολέων Ζέρβας, ο οποίος είχε αποταχθεί από το ελληνικό στράτευμα λόγω της συμμετοχής του στο βενιζελικό κίνημα του 1935.

Μετά την συμμετοχή τους στην επιτυχή ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, ο ΕΔΕΣ ήρθε σε σύγκρουση με το ΕΑΜ και το στρατιωτικό του σκέλος, τον ΕΛΑΣ, διότι το ΕΑΜ θεώρησε ότι μέρος του ΕΔΕΣ συνεργαζόταν με τον κατακτητή.

Από την πλευρά του ο ΕΔΕΣ υποστήριζε ότι βασικό αίτιο της σύγκρουσης αποτελούσε η προσπάθεια του ΕΑΜ να μονοπωλήσει την Εθνική Αντίσταση ώστε να καταλάβει την εξουσία μετά την αποχώρηση των Γερμανών.

Κατά τα Δεκεμβριανά ο ΕΔΕΣ τάχθηκε στο πλευρό της κυβέρνησης Παπανδρέου και του αστικού πολιτικού κόσμου.

[v] Στο τέλος του Απρίλη του 1943 οργανώνεται η πρώτη ομάδα του Ε.Λ.Α.Ν. (Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό), που ουσιαστικά αποτελεί το ναυτικό του Ε.Α.Μ.

Στο βιβλίο του: «ΕΛΑΝ – VI ΝΑΥΤΙΚΗ ΜΟΙΡΑ», ο Σ. Σπίντζος, γνωστός και ως καπετάν Φουρτούνας, αναφέρει πως :«το ΕΛΑΝ ιδρύθηκε στην Ιερισσό Χαλκιδικής, η βάση του όμως μεταφέρθηκε στο νησάκι Αμμουλιανή και στο Άγιο Όρος για καλύτερη ασφάλεια και δράση. Στη συνέχεια η βάση μεταφέρθηκε στα νησάκια της Βουρβουρούς».

Επίσης αναφέρει πως στην Τρυπητή υπήρχε φυλάκιο του ΕΛΑΝ, οι άνδρες του οποίου έκαναν τους βαρκάρηδες και πληροφορούσαν ποιος πηγαίνει στο νησί και ποιος φεύγει.

Όλοι σχεδόν οι κάτοικοι του νησιού ήταν οργανωμένοι στο ΕΑΜ.

Σημαντικές πληροφορίες για την αντιστασιακή δράση του ΕΛΑΝ παραθέτει ο συγγραφέας Γ. Ζωγραφάκης στο βιβλίο του «ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ».

Ο ΕΛΑΝ Δημιουργεί στολίσκο και αργότερα στόλο, που τον αποτελούσαν τα καράβια: «ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ», «ΘΑΣΟΣ» και «ΑΜΜΟΥΛΙΑΝΗ».

Μ’ αυτά ελέγχει μεγάλο μέρος των παραλίων της Χαλκιδικής και επεκτείνει τη δράση του στο Βόρειο Αιγαίο.

Τον Ιούλιο του 1944 , Ο ΕΛΑΝ συγκροτεί και τρίτο στολίσκο  στην περιοχή.

Επίσης οργανώνεται και πλωτό νοσοκομείο στο σκάφος «ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ».

Μέχρι το τέλος Αυγούστου του ’44 στα χέρια του ΕΛΑΝ έπεσαν τουλάχιστον 15 σκάφη, επίτακτα από τους Γερμανούς, με άφθονα λάφυρα.

[vi] Ο άγγλος στρατηγός Σκόμπυ διορίστηκε γενικός διοικητής από την  κυβέρνηση εθνικής ενότητας (του Γεωργίου Παπανδρέου) , που αποτέλεσε και την πρώτη μετα-κατοχική κυβέρνηση.

Στην διοίκηση του Σκόμπυ υπαγόταν και ο ελληνικός στρατός, ενώ θα υπαγόταν και ο ΕΛΑΣ.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν ο ηγέτης του «Δημοκρατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος».

΄Ολο αυτό το πολιτικό φάσμα που εκτεινόταν από  την σοσιαλδημοκρατία έως την άκρα δεξιά (που το μεγαλύτερο μέρος της είχε συνεργαστεί στρατιωτικά με τους Γερμανούς επί κατοχής) και σε συμμαχία με τους Βρετανούς συγκρούστηκε με δυνάμεις της αριστεράς, κατά την διάρκεια των Δεκεμβριανών.

Ο  Άγις Στίνας στο βιβλίο του «ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΟΠΛΑ» υποστηρίζει ότι  κατά την διάρκεια των Δεκεμβριανών έδρασε και η οργάνωση Ο.Π.Λ.Α. (Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών), μια οργάνωση που συστάθηκε από μέλη του εφεδρικού  του ΕΛΑΣ το 1944, ως προέκταση του ΕΛΑΣ στις πόλεις.

Ο ίδιος αναφέρει ότι τα μέλη της ΟΠΛΑ δολοφόνησαν εκείνο το διάστημα μεγάλο αριθμό αντιφρονούντων μεταξύ των οποίων και πολλούς Τροτσκιστές.

[vii] H Βικιπαίδεια στο λήμμα “Δεκεμβριανά“ αναφέρει ότι, σύμφωνα με  το ΕΑΜ, στις 3 Δεκεμβρίου   σκοτώθηκαν 28 διαδηλωτές και τραυματίστηκαν 148.

Την επόμενη μέρα οργανώθηκε γενική απεργία, καθώς και νέα πορεία από το ΕΑΜ, στην οποία κεντρικό σύνθημα ήταν «Όταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα».

Η πορεία αυτή χτυπήθηκε ξανά με πυροβολισμούς, στους οποίους απάντησαν τμήματα του εφεδρικού ΕΛΑΣ που την συνόδευαν, σύμφωνα πάντα με την Βικιπαίδεια.

Η πόλη της Αθήνας μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, ανάμεσα σε μονάδες του ΕΛΑΣ και του ΕΑΜ και στις κυβερνητικές δυνάμεις, ενώ το ίδιο απόγευμα ο στρατηγός Σκόμπυ κηρύσσει στρατιωτικό νόμο χωρίς να συμβουλευτεί κανένα στη κυβέρνηση.

Ανάμεσα στις δυνάμεις της κυβέρνησης Παπανδρέου περιλαμβάνονταν άνδρες της χωροφυλακής, η νεοσύστατη Εθνοφυλακή, η ορεινή ταξιαρχία Ρίμινι υπό τον Θρασύβουλο Τσακαλώτο, ο Ιερός Λόχος, μαθητές της σχολής Ευελπίδων, μέλη των πρώην Ταγμάτων Ασφαλείας, ενώ υποστηρίζονταν από βρετανικές μηχανοκίνητες δυνάμεις.

Συμμετείχαν επίσης μέλη αντιστασιακών και άλλων οργανώσεων όπως η ΠΕΑΝ, η Ιερή Ταξιαρχία, η ΡΑΝ, η φοιτητική ΕΣΑΣ, η Εθνική Δράση, ο ΕΔΕΣ Αθηνών, η φιλοβασιλική Χ και άλλες μικρότερες ομάδες.

[viii] Στην Ελλάδα, ο όρος Λευκή Τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει το κλίμα διώξεων και βίας που ξέσπασε εις βάρος των φιλικά προσκείμενων στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ Ελλήνων, αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Βάρκιζας, τον Φλεβάρη του 1945.

Κύρια δύναμη κρούσης της Λευκής Τρομοκρατίας ήταν κυρίως δεξιές και ακροδεξιές παρακρατικές ένοπλες συμμορίες, η Χωροφυλακή και τα πρώην Τάγματα Ασφαλείας που προχωρούσαν σε ακραίες πράξεις βίας.

Συχνά αυτές οι επιχειρήσεις είχαν άμεσο καθοδηγητή τις ίδιες τις κρατικές αρχές και στελέχη των τότε κυβερνήσεων.

Οι πράξεις βίας συμπεριλάμβαναν ακόμα και αποκεφαλισμούς Κομμουνιστών και μεταφορά των κομμένων κεφαλών από πόλη σε πόλη ή από χωριό σε χωριό για «παραδειγματισμό».

Η Λευκή Τρομοκρατία αποτέλεσε έναν σοβαρό παράγοντα για την έναρξη το Εμφυλίου Πολέμου και  τη συγκρότηση του Δ.Σ.Ε. (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας), του οποίου αρχικός στόχος ήταν η αυτοάμυνα από τις επιθέσεις του παρακράτους.

Τα θύματα της Λευκής Τρομοκρατίας σε αριθμούς, μετά την Συνθήκη της Βάρκιζας:

Δολοφονίες: 1289

Βιασμοί γυναικών: 165

Τραυματισμοί: 6671

Βασανισμοί: 31632

Απόπειρες φόνων: 509

Συλλήψεις: 34931

Λεηλασίες-καταστροφές: 18767

Καταστροφές γραφείων: 677

Πηγές :

• Ήταν αναπόφευκτος ο εμφύλιος πόλεμος;

• Ο στρατός-«φάντασμα» της εθνικοφροσύνης.

• Άρθρο του «Ιού» της Ελευθεροτυπίας για την πρακτική του αποκεφαλισμού με αναφορές

στην  εφαρμογή του στην Ελλάδα

• Συνέντευξη του Μάρκου Βαφειάδη στην εκπομπή «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα» του Στέλιου

Κούλογλου (Δακτυλογραφείστε επ’ ακριβώς την κάθε πηγή για να εμφανιστεί το αντίστοιχο

link).

Τάσος Βουρνάς: Ιστορία της Νεώτερης και Σύγχρονης Ελλάδας, Τόμος Δ’. Εκδόσεις Πατάκη

Βιβλιογραφία – Πηγές

Φ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ : “Οι Προστάτες”

«Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα», τομ.58ος, σελ.247

N.Γ. ΣΒΟΡΩΝΟΣ : “Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας”

Βικιπαίδεια

Ε/Ιστορικά, Ένθετο της Εφημερίδας Ελευθεροτυπία, Πολιτικές δολοφονίες-μέρος τρίτο, 22 Ιανουαρίου 2004

1.  Σαν Σήμερα. Gr

2.  Βικιπαίδεια στο λήμμα : «Συμφωνία της Βάρκιζας»

3.  Σαν Σήμερα. Gr

4.  Φυλλάδιο μαθήματος Ιστορίας Γ’ Λυκείου

5.  Σαν Σήμερα. Gr

6.  Βικιπαίδεια στο λήμμα : «Συμφωνία της Βάρκιζας»

7.  Ουίνστον Τσόρτσιλ: «2ος Παγκόσμιος πόλεμος- Απομνημονεύματα», εκδόσεις Ελληνική Μορφωτική Εστία, μετάφραση Α. Σαμαράκης, τόμος ΣΤ’, σελ. 319- 320

8.  Ριζοσπάστης  18 Φλεβάρη 2001

9.  Φ. Οικονομίδης: «Η Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους» εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ, σελ. 28- 34. Π. Βενάρδος: «Η συμφωνία της Βάρκιζας», εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ, σελ. 103, κ.α.

10. Ηλ. Τσιριμώκος: «Αλ. Σβώλος- η δική μας αλήθεια», εκδόσεις «Δίφρος», 1962, σελ. 79