ΙΡΑΝ: θεοκρατία, καταστολή κι ανυπακοή… (μέρος 1ο)

Posted on 21 Ιουλίου, 2010 3:26 πμ από

10


inflammatory

Αφορμή για να καταπιαστώ με τη συγκεκριμένη χώρα, ήταν η δυσάρεστη εντύπωση που μου έκανε μια συζήτηση σ’ ενα group του Facebook, σχετικά με την απίστευτη καταστολή που υφίσταται ο κόσμος στο Ιραν, στην προσπάθεια του να εγκαθιδρύσει ενα δημοκρατικό πολιτικό σύστημα και κράτος δικαίου. Δεν αναφέρομαι λοιπόν στις διπλωματικές σχέσεις Ιραν – ΗΠΑ ή στο φιλόδοξο (;) πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, αντίθετα θέλησα να διερευνήσω περισσότερο τις συνθήκες υπο τις οποίες ζούν οι Ιρανοί.

Το κείμενο λοιπόν χωρίζεται σε 2 μέρη: το πρώτο (περισσότερο περιγραφικό) ξεκινά με μια περίληψη για την Ιρανική Επανάσταση του ΄79 ώστε να γίνει κατανοητό πως ξεκίνησαν ολα. Κατόπιν γίνεται αναφορά στο καθεστώς  Αχμαντινετζάντ, στους μηχανισμούς καταστολής που χρησιμοποιεί για να επιβιώσει, αλλά και στο πραγματικό προφίλ της αντιπολίτευσης που παρουσιάζεται ως «εναλλακτική» για τους Ιρανούς…κλείνοντας με το ελπιδοφόρο «Πράσινο Κίνημα». Το 2ο μέρος είναι μια ανάλυση των συσχετισμών που υπάρχουν αυτή τη στιγμή και διαμορφώνουν τον αναβρασμό που επικρατεί στο Ιράν.

της Ιωάννας Παναγιωτοπούλου και με την πολύτιμη συνεισφορά του Kusha Bahrami – αντιρρησία συνείδησης απο το Ιράν.

 

 Ιράν 1978-1979

Η πρώτη σημαντική διαδήλωση κατά του Σάχη πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1978. Απο τον Αύγουστο έως το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου, απεργίες και διαδηλώσεις αποσταθεροποιούν τη χώρα. Ο Σάχης αναγκάζεται να κηρύξει στρατιωτικό νόμο και την απαγόρευση όλων των διαδηλώσεων. Ωστόσο την Παρασκευή 8 Σεπτεμβρίου, χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ζαλέχ της Τεχεράνης (τώρα ονομάζεται Πλατεία Μαρτύρων). Δυνάμεις ασφαλείας σκοτώνουν δεκάδες και η μέρα γίνεται γνωστή ως «μαύρη Παρασκευή».  Στις 4 Νοεμβρίου φοιτητές εισβάλουν στην Αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη, κρατώντας 64 ομήρους απο τους οποίους απελευθερώνουν 17 σε διάφορες χρονικές στιγμές, αλλά οι υπόλοιποι 52 κρατούνται δέσμιοι για 444 ημέρες.

Τα επεισόδια αυτά έγιναν αφορμή ώστε οι ΗΠΑ και το Ιράν να μην έχουν διπλωματικές σχέσεις μεταξύ τους για τρεις δεκαετίες.   Το Δεκέμβριο εκατομμύρια Ιρανοί διαδηλώνουν απαιτώντας την αποχώρηση του Σάχη απο την εξουσία και την επιστροφή του εξόριστου Αγιοταλάχ Χομεϊνί. Η αντίστροφη μέτρηση είχε ήδη αρχίσει. Στις 16 Ιανουαρίου του 1979 ο Σάχης διέφυγε στην Αίγυπτο και δύο εβδομάδες αργότερα κατέφθασε ο Α. Χομεϊνί στην Τεχεράνη απο τη Γαλλία, όπου έγινε ευπρόσδεκτος απο εκατομμύρια Ιρανούς.

Στις 9 Φεβρουαρίου ξεσπούν αναταραχές όταν οι μαθητές της στρατιωτικής σχολής της Πολεμικής Αεροπορίας ενώθηκαν με τις δυνάμεις των ανταρτών – δηλαδή την αριστερή οργάνωση Fedai του Ιρανικού Λαού ή Fedayeen (φενταγίν) καθώς και την εθνικιστική οργάνωση Μουτζαχεντίν – πραγματοποιώντας καταλήψεις σε κυβερνητικά κτίρια, τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές βάσεις και αστυνομικά τμήματα, διανέμοντας έτσι όλπα στον κόσμο του Ιράν. Η κατάρρευση του καθεστώτος της δυναστείας των Παχλεβί, πραγματοποιήθηκε επισήμως στις 11 Φεβρουαρίου, όταν το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο εκδήλωσε την ουδετερότητα του απέναντι στις τρέχουσες εξελίξεις, προκειμένου να αποφευχθούν αιματοχυσίες.

Στις 30 και 31 Μαρτίου 1979 Ιρανικός λαός στο εθνικό δημοψήφισμα ψήφισε υπέρ  της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ενέκρινε ένα νέο θεοκρατικό σύνταγμα όπου ο Χομεϊνί έγινε ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης της χώρας, το Δεκέμβρη του 1979.

 Ιράν 2009-2010

 Όταν ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών της 12ης Ιουνίου 2009 με ποσοστό 63%, η αποδοκιμασία για την αξιοπιστία του αποτελέσματος πυροδότησε μέσα σε λίγες ώρες  διαμαρτυρίες, των οποίων η μαζικότητα και η διάρκεια, θύμισε αυτές του 1979 κάνοντας πολλούς να μιλήσουν για μια νέα επανάσταση του Ιρανικού λαού ενάντια στο καθεστώς, γνωστή και ως «πράσινο κίνημα». Το πράσινο χρώμα αρχικά χρησιμοποιήθηκε στην προεκλογική εκστρατεία του μετριοπαθούς ανθυποψηφίου του Αχμαντινετζάντ, Μιρ Χοσεϊν Μουσαβί, αλλά μετά τις εκλογές έγινε το σύμβολο των κινητοποιήσεων του Ιρανών που ζητούσαν την ακύρωση του εκλογικού αποτελέσματος με το σύνθημα «που πήγε η ψήφος μού;». Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης Αλί Χαμενεϊ επικύρωσε το αποτέλεσμα των εκλογών και οι Ιρανικές αρχές απάντησαν στις αντιδράσεις με το κλείδωμα δορυφορικών μεταδόσεων και της πρόσβασης στο διαδίκτυο καθώς και στο κόψιμο των τηλεφωνικών γραμμών και μηνυμάτων SMS . Ταυτόχρονα απαγορεύτηκε σε ξένους δημοσιογράφους  να καλύπτουν τις διαδηλώσεις στους δρόμους, ενώ τα γραφεία των μεταρρυθμιστών υποψηφίων δέχτηκαν επιθέσεις. Οι δρόμοι της Τεχεράνης κατακλύστηκαν απο άνδρες της Αστυνομίας, της Ισλαμικής Επαναστατικής Εθνοφρουράς και της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Basij αποσκοπώντας στη βίαιη καταστολή των αντιδράσεων. Η φωτογραφία της Νέντα ΑγάΣουλτάν , μιας κοπέλας που σκοτώθηκε από σφαίρες στη διάρκεια ειρηνικής διαδήλωσης, έκανε τον γύρο του κόσμου και αναδείχθηκε σύμβολο της αμφισβήτησης του καθεστώτος.

 Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, εκτιμάται πως τουλάχιστον 4000 άτομα συνελήφθησαν μέχρι τον Αύγουστο στις πρώτες διαμαρτυρίες σε Τεχεράνη και άλλες πόλεις. Οι περισσότεροι απο αυτούς απελευθερώθηκαν εντός ημερών, όμως 200 παρέμειναν στη φυλακή, εκ των οποίων οι 100 παρέστησαν σε «πλασματικές δίκες» (show trials) ανάμεσα τους πρώην υπουργοί και δημοσιογράφοι. Μέχρι την ορκωμοσία του Αχμαντινετζάντ τουλάχιστον 112 άτομα δολοφονήθηκαν . Το Νοέμβριο του 2009 ο νεαρός γιατρός Ραμιν Πουρανταρζανι  που εργαζόταν στο κέντρο κρατουμένων Καριζάκ και που επισήμως υποχρεώθηκε να δηλώσει ως μηνιγγίτιδα την αιτία θανάτου ενός θύματος κακοποίησης, θανατώθηκε κάτω απο ύποπτες συνθήκες .  Η κυβέρνηση Αχμαντινετζάντ σκληραίνει ακόμα περισσότερο τη στάση της και εκτελεί δι’ απαγχονισμού δύο πολίτες που συμμετείχαν στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ενώ ανακοινώνει πως εννέα ακόμη πρόκειται να έχουν την ίδια τύχη. Εν τω μεταξύ ο αγιατολάχ Αχμάντ Τζανατί, κληρικός με μεγάλη επιρροή, επαίνεσε τους απαγχονισμούς και προέτρεψε το καθεστώς να προβεί και σε άλλες εκτελέσεις. Πολλοί με τους οποίους η Διεθνής Αμνηστία προσπάθησε να έρθει σε επαφή εκδήλωσαν την ανησυχία τους για το ρίσκο που διατρέχουν σε μια τέτοια περίπτωση επικοινωνίας με οργανισμούς του εξωτερικού.

Το Καθεστώς του Αχμαντινετζάντ

 Όπως πολλοί νεαροί Ιρανοί κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιραν-Ιράκ, έτσι και ο Αχμαντινετζάντ υπήρξε μέλος της Ισλαμικής Επαναστατικής Εθνοφρουράς, της στρατιωτικής οργάνωσης που σχηματίστηκε απο τον Χομεϊνί το Μάιο του 1979 κατόπιν της Ιρανικής Επανάστασης ως «φρουρό αυτής και των επιτευγμάτων της». Σήμερα πλέον τα μέλη της υπολογίζονται περίπου στα 120.000, ενω διαθέτει τις δικές της μικρές ναυτικές και αεροπορικές μονάδες. Υπο τον έλεγχο της βρίσκεται η πολιτοφυλακή Basij και τα τελευταία χρόνια (ιδίως υπο τη διοίκηση του Αχμαντινετζάντ) ο ρόλος της δεν περιορίζεται στην ιδεολογική διαμόρφωση της Ιρανικής κοινωνίας, αλλα δραστηριοποιείται και στον ενεργειακό κλάδο (πετρέλαιο και φυσικό αέριο), στις τηλεπικοινωνίες, στις καλλιέργειες, και άλλους τομείς, ασκώντας μεγάλη οικονομική και πολιτική επιρροή.

Ο Αχμαντινετζάντ βγήκε για πρώτη φορά πρόεδρος έχοντας ανταπόκριση στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα υποσχόμενος να τα επωφελήσει από το μοίρασμα μετρητών προερχόμενα από τα αποθέματα πετρελαίου του Ιράν. Πολλοί άλλοι όμως διαμαρτυρήθηκαν γιατί η αυξανόμενη ρευστότητα διπλασίασε ή και τριπλασίασε τις τιμές. Η Βουλή έχει μπλοκάρει προς το παρόν τις περικοπές των επιδοτήσεων με τη λογική ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό, που ήδη βρίσκεται στο 24%. Όμως η οικονομική κρίση σημαίνει περικοπές και λιτότητα και ο Σαμσοντίν Χοσσεϊνι, ο υπουργός οικονομικών, δήλωσετο καλοκαίρι του 2009 ότι η ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων θα είναι το θεμέλιο της επόμενης οικονομικής πολιτικής του Ιράν. ‘Ολα αυτά συνέβαλαν στο εύρος του κινήματος σε μια χώρα όπου το 70% των κατοίκων της είναι κάτω των 30 ετών, μονο το 10-15% ειναι αναλφάβητοι και οι φοιτητες ανέρχονται στα 3 εκατ. απο τους οποιους το 60% ειναι γυναίκες, ενω 24 εκατ. χρησιμοποιουν το internet και 100.000 πολίτες εχουν δικο τους blog.

Η Αντιπολίτευση και το «Πράσινο Κίνημα»

 Οι τέσσερις μεταρρυθμιστές ηγέτες γύρω απο τους οποίους συσπειρώνονται οι αντιδράσεις είναι οι Χ. Μουσαβί, Μ. Καρουμπί, Μ. Χαταμί και Χ. Ραφσαντζανι. Ο Μουσαβί διετέλεσε πρωθυπουργός της Ισλαμικής Δημοκρατίας την περίοδο του πολέμου Ιράν-Ιράκ (1980-1988) όπου είχαν διαδραματιστεί εκτελέσεις χιλιάδων αριστερών πολιτικών κρατουμένων στη φυλακή Εβιν. Ο Ραφσαντζανι πρώην πρόεδρος την περίοδο 1989-1997 και κατεξοχήν διεφθαρμένος, υπήρξε απο τη δεκαετία του ’60 οπαδός του Χομεϊνί. Ωστόσο μετά το θάνατο του, διευκόλυνε την έλευση στην εξουσία του αγιατολάχ Χαμενεϊ το 1989 παραγκωνίζοντας τον αγιατολάχ Μονταζερί , αλλά ο ανταγωνισμός ανάμεσα τους αργότερα δεν άργησε να φανεί ειδικά όταν ο πρώτος προσέγγισε τους υπόλοιπους μεταρρυθμιστές.

Δυστυχώς η αντιπολίτευση στερείται ξεκάθαρων στόχων και ενιαίας και αξιόπιστης ηγεσίας, γεγονός είναι αντιληπτό απο τον κόσμο του Ιράν. Οι ηγετικές μορφές της ουσιαστικά δεν είναι τίποτα άλλο παρα μέρος του καθεστώτος των μουλάδων και στην πλειοψηφία του κόσμου είναι κατα βάθος απεχθείς . Το πιο μαχητικό τμήμα των πολιτών επιθυμεί την απόσχιση του Ισλάμ απο το κράτος, ακριβώς για να μη χρησιμοποιείται πια η θρησκεία απο την εκάστοτε κυβέρνηση ως μέσο χειραγώγησης τους. Μια άλλη μερίδα όμως ενδιαφέρεται περισσότερο για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων και της ανεργίας, επιθυμώντας μεταρρύθμιση και οχι τόσο την ανατροπή του συστήματος. Αυτή η τάση ενώ στην αρχή ήταν η κυρίαρχη, σταδιακά πλέον έχει υποχωρήσει.   

Τα αιτήματα του κόσμου είναι:

  • Κατάργηση της θανατικής ποινής.
  • Κοινωνική δικαιοσύνη ως αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής ελευθερίας.
  • Διαχωρισμός της νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας.
  • Διαχωρισμό του κράτους απο τη θρησκεία του Ισλάμ, ώστε να μη χρησιμοποιείται απο την κυβέρνηση ως μέσο καταστολής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
  • Διαχωρισμός της νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας απο δυνάμεις ασφάλειας και στρατού.
  • Αξιοπιστία στη λειτουργία των διαφόρων διοικητικών οργάνων στα πλαίσια των συνταγματικά κατοχυρωμένων αρμοδιοτήτων τους

 

http://wp.me/pPn6Y-1NH