Ο φόβος της φυλετικής βίας καταλαμβάνει το Γιοχάνεσμπουργκ

Posted on 2 Ιουλίου, 2010 1:49 πμ από

3


Νοτιοαφρικάνοι διαδηλώνουν με αίτημα την απέλαση των μεταναστών, τον Μάιο του 2008. Πολύ βίαιες ταραχές έφεραν τότε αντιμέτωπους τον ντόπιο πληθυσμό με τους μετανάστες από όμορες χώρες

Οι φήμες για επανάληψη της βίας ενάντια στους Αφρικάνους μετανάστες μετά το Μουντιάλ αδυνατίζει το αίσθημα ενότητας της ηπείρου που δημιουργήθηκε με αφορμή τη διοργάνωση.

Της Μαγκαλί Ρενέρ.

(Τη μετάφραση έκανε το Καπυμπάρα)

Μπροστά από τις ανακαινισμένες προσόψεις των βικτωριανών σπιτιών της Γέοβιλ, ανεμίζουν οι σημαίες των έξι αφρικάνικων ομάδων που αγωνίζονται. Στη γειτονιά της αφρικάνικης διασποράς του Γιοχάνεσμπουργκ, το Παγκόσμιο Κύπελλο βιώνεται σε κατάσταση ευφορίας. Η κίνηση που ζωντανεύει τα διάφορα ίντερνετ-καφέ μέχρι αργά το βράδυ, δείχνει τη χαρά του να μοιράζεται κανείς το γεγονός με την οικογένεια και τους φίλους που έμειναν στην πατρίδα.

Πάνω από τα δύο τρίτα των κατοίκων της Γέοβιλ είναι ξένης καταγωγής. Η σημαντική παρουσία της κογκολέζικης κοινότητας δικαιώνει το προσωνύμιο «Κινσάσα» που έχει αποδοθεί στη γειτονιά. Είναι όμως και ο τόπος υποδοχής πολλών Νιγηριανών, Ζιμπαμπουανών, Καμερουνέζων, Μοζαμβικανών, Σομαλών κ.ά. Απαγορευμένη ζώνη στους οδηγούς που απευθύνονται στους κατοίκους του Γιοχάνεσμπουργκ, η Γέοβιλ υποδέχεται εδώ και μια δεκαετία τους Αφρικάνους μετανάστες που φτάνουν στην πόλη του χρυσού.

Εδώ δεν υπάρχουν πανώ «απαγορεύονται οι μικροπωλητές», όπως στο υπόλοιπο κέντρο της πόλης. Τα πεζοδρόμια είναι καλυμμένα με πάγκους, όπου συσσωρεύονται μπανάνες για τηγάνισμα, τσιγάρα με το κομμάτι και DVD του Νόλιγουντ (οι σειρές που παράγονται μαζικά στη Νιγηρία). Κομμώτριες φτιάχνουν κοτσιδάκια τα μαλλιά των πελατισσών τους από την κεντρική Αφρική και στο παζάρι πουλιούνται μανιόκες και μπάμιες, ζαρζαβατικά ελάχιστα γνωστά σ’ αυτό το γεωγραφικό πλάτος.

Ατμόσφαιρα ξενοφοβίας

Η Νότια Αφρική αποτελεί τον πιο δημοφιλή μεταναστευτικό προορισμό στο εσωτερικό της Αφρικής. Αυτή η πλούσια δημοκρατία είναι γεμάτη υποσχέσεις για τους πολιτικούς πρόσφυγες και τους οικονομικούς μετανάστες της ηπείρου και παρόλο που η μεταναστευτική της πολιτική απέχει πολύ από το να μπορεί να χαρακτηριστεί ελαστική, είναι πολύ πιο εύκολο να φτάσει κανείς στο νότιο άκρο της Αφρικής παρά στην Ευρώπη ή τη βόρεια Αμερική.

Αν το κίτρινο και το πράσινο της «μπαφάνα-μπαφάνα» κυριαρχούν στα μπλουζάκια των κατοίκων της Γέοβιλ, η υποστήριξη που επιδεικνύεται προς στην ομάδα της χώρας υποδοχής δύσκολα κρύβει την ένταση που υπάρχει ανάμεσα στους ξένους και τους Νοτιοαφρικάνους. Άλλωστε, η τύχη των Αφρικάνων μεταναστών κρίνεται από την αναζήτηση μιας άδειας παραμονής, τη δυσκολία να αναγνωρίσουν τα διπλώματά τους και την ατμόσφαιρα ξενοφοβίας. Οι παρκαδόροι αναπολούν το παρελθόν τους σαν δάσκαλοι ή σαν γιατροί και όσοι δεν έχουν χαρτιά παραπονιούνται για παρενοχλήσεις από τις δυνάμεις της τάξης.

Η ύπαρξη έντονων φυλετικών διακρίσεων είναι η πηγή όλων των φόβων. Εδώ και μερικούς μήνες η φήμες για αναζωπύρωση της βίας ενάντια στους ξένους μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο ανησυχούν τις μεταναστευτικές κοινότητες στη Γέοβιλ, όπως και στην υπόλοιπη χώρα. Ο Γουόντερ, ένας Ζιμπαμπουανός που ζει σε μία εργατική κατοικία, δέχτηκε τις απειλές των Νοτιοαφρικάνων γειτόνων του: «Μετά το Μουντιάλ θέλουν να μας διώξουν πίσω στις χώρες μας. Αν δεν φύγουμε, είναι ικανοί να μας σκοτώσουν». Η γυναίκα του και τα παιδιά του έχουν ήδη φύγει για τη Ζιμπάμπουε και ζουν με τα χρήματα που κερδίζει σαν κηπουρός. Παρόμοιες, επαναλαμβανόμενες απειλές, έχουν αναφερθεί, έστω σε  μικρό αριθμό, παντού, σύμφωνα με τον Ντιούκαν Μπρην, εκπρόσωπο της ένωσης για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες στη Νότια Αφρική (CoRMSA). Γι’ αυτήν την ένωση που συγκεντρώνει στις γραμμές της τις κυριότερες νοτιοαφρικάνικες οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η απουσία συγκεκριμένων δράσεων της πολιτικής εξουσίας απέναντι στο κύμα της ξενοφοβικής βίας του Μαΐου του 2008 αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Κι αυτό γιατί αυτές οι νέες απειλές και οι νέοι φόβοι, φέρνουν στο νου τα πολύ πραγματικά πογκρόμ που είχαν οδηγήσει στο θάνατο εξήντα περίπου αλλοδαπούς Αφρικάνους, και στη φυγή δεκάδες χιλιάδες άλλους, πριν από δύο χρόνια.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις κεντρικής οργάνωσης βίας για μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φόβοι δεν είναι δικαιολογημένοι. Ούτε το 2008 υπήρχε προφανώς κάποιο προμελετημένο φονικό σχέδιο, αλλά η σπίθα άναψε σε έναν συνοικισμό και η φωτιά μεταδόθηκε άμεσα, σαν  να υπήρχε μια γραμμή από πυρίτιδα, σε ολόκληρη τη χώρα. Σύμφωνα με την Τάρα Πόλτσερ, ερευνήτρια στο τμήμα μεταναστευτικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Βιτβάτερσραντ, οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας αυτές τις φήμες: «Η ιδέα διαδίδεται σε τοπικό επίπεδο, και με τη συχνή επανάληψη σταδιακά νομιμοποιείται».

Παραίτηση των αρχών

Μία μελέτη που διεξήχθη από το ίδιο πανεπιστήμιο, σχετικά με τη βία του 2008, αναδεικνύει το ρόλο που έπαιξαν οι τοπικές εξουσίες στην ενορχήστρωση του μίσους ενάντια στους ξένους. Στις φτωχές γειτονιές, όπου οι αρχές είχαν παραιτηθεί, κάποιοι εκλεγμένοι ή αυτοανακηρυχθέντες  ηγέτες υποδαύλισαν τη βία για να εδραιώσουν την εξουσία τους. «Με την έλευση των τοπικών εκλογών του 2011, τέτοιες μορφές κινητοποίησης μπορεί να αυξηθούν», εκτιμά η Πόλτσερ.

Οι κάτοικοι της Γέοβιλ θα είναι παρόλ’ αυτά πιο προφυλαγμένοι από  άλλους ξένους αν επαναληφθούν τέτοιες ταραχές. Το 2008, η συνοικία είχε γλιτώσει. Οι ξένοι επίσης, σε μεγάλο βαθμό έχουν εγκαταλείψει τους συνοικισμούς τους για να αναζητήσουν καταφύγιο στην ανωνυμία των πιο κοσμοπολίτικων γειτονιών του κέντρου της πόλης του Γιοχάνεσμπουργκ.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην «INFOSUD»

Shortlink: http://wp.me/p1pa1c-1AJ