Antonio Negri για την ένοπλη μάχη στην Ιταλία τη δεκαετία του '70

Posted on 19 Απριλίου, 2010 12:14 πμ από

3


Inflammatory

Ενα απόσπασμα απο βιβλίο όπου ο Antonio Negri μιλά για τις συνθήκες της Ιταλίας του ’60-’70 που οδήγησαν στην ένοπλη πάλη, τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, την παραμονή του στη φυλακή, την αριστερά…και τις αυτο-οργανωμένες γειτονιές…

 

-Ίσως να ξεκινούσαμε με το «ο» όπως όπλα. Πως ξεκίνησε η ένοπλη πάλη?

Υπήρχε μια πολύ μεγάλη επιθυμία για απελευθέρωση και αυτή η επιθυμία βρισκόταν σε διαρκή σύγκρουση με το «κρατικό σύστημα» το οποίο χρησιμοποιούσε επανειλλημένα την τρομοκρατία, έβαζε βόμβες σκοτώνοντας ανθρώπους και προωθούσε την καταστολή. Είναι γνωστό πλέον πως η πρώτη τρομοκρατική ενέργεια είχε οργανωθεί απο το ίδιο το κράτος. Η κρατική τρομοκρατία αποσκοπούσε στο να προκαλέσει φόβο και αυτός ο κατασκευασμένος φόβος ήταν απόρροια του φόβου που το ίδιο το κράτος ένιωθε για τις μάζες και τις πιθανές ταραχές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν,  όπως ακριβώς  ο Σπινόζα περιγράφει στο Tractatus Theologico-Politicus.

-Πολύ συχνά παραβλέπεται το γεγονός οτι η Ευρώπη βρισκόταν εν καιρώ Ψυχρού Πολέμου…

Η ιταλική κυβέρνηση δε θα είχε τολμήσει να συμπεριφερθεί έτσι εαν δεν είχε την «νομιμότητα» που της παρείχε το αντικομμουνιστικό κλίμα της τότε εποχής και η ένταση του Ψυχρού Πολέμου. Τι θα είχε συμβεί εαν το καθεστώς της Ιταλίας είχε αλλάξει κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου? Η δράση του κομμουνιστικού κόμματος της Ιταλίας είχε πολύ μεγάλη σημασία γιατί ήταν το κόμμα της «αντίστασης» , το μοναδικό που υπήρξε πραγματικά αντιφασιστικό. Μετά το 1968 ο Berlinguer ήταν επικεφαλής του κόμματος και είχε δηλώσει πως ακόμα κι αν το κόμμα έπαιρνε το 51% των ψήφων θα αρνιόταν να συγκροτήσει κυβέρνηση. Αυτό ήταν μετά τα γεγονότα στη Χιλή και δεν ήθελε να παίζει άλλο αυτό το παιχνίδι πλέον. Απο την άλλη ήταν η Γιουγκοσλαβία, το Ισραήλ, η Παλαιστίνη…ήταν μια εκρηκτική κατάσταση.

Εκείνο τον καιρό όλοι ξέρανε πως η πρώτη μεγάλη επίθεση, η βόμβα στην πλατεία Fontana του Μιλάνο το Δεκέμβρη του ’69 ήταν κρατική δολοφονία. Μέχρι σήμερα ο καημένος ο Andriano Sofri είναι στη φυλακή με την κατηγορία οτι η εξωκοινοβουλευτική του παράταξη Lotta Continua, αποσκοπούσε να σκοτώσει τον αρχηγό της αστυνομίας ως αντίποινα για το θάνατο του αναρχικού Pinelli. Ο Pinelli δεν είχε καμία σχέση με τις βόμβες της Fontana αλλά παρεπιπτόντως ο θάνατος του προέκυψε επειδή ο ίδιος «έπεσε κάτω απο το παράθυρο του αστυνομικού τμήματος» υπο αμφιλεγόμενες συνθήκες που παραμένουν ανεξιχνίαστες. Αυτά είναι τυπικές ιστορίες στην Ιταλία αλλά πρέπει κανείς να φανταστεί το κλίμα που υπήρχε εκέινο τον καιρό. Εν ολίγοις υπήρχε τρομοκρατία στην Ιταλία αλλά ξεκίνησε απο το ίδιο το κράτος. Οι βόμβες της πλατείας Fontana στο τέλος του ΄69 σηματοδότησαν το ξεκίνημα μιας καινούργιας περιόδου…

-Γιατί?

‘Οταν η αστυνομία υποστήριξε πως ήταν επίθεση αναρχικών κανένας δεν τους πίστευε. Σήμερα στα δικαστήρια πιστεύουν πως η CIA ήταν ανακατεμένη ακόμα και οι Ιταλικές μυστικές υπηρεσίες και πως η κατάσταση παρεκτράπη απο τον αρχικό σκοπό της, αυτό όμως δε σημαίνει πως το κράτος δεν ήταν πίσω απο όλα αυτα. Στην Ιταλία εαν κανείς ερευνήσει την υπόθεση της βόμβας Fontana ή της βόμβας στην Piazza della Loggia ή αυτή που τοποθετήθηκε σε σιδηροδρομική γραμμή, θα καταλήξει πάντα στο ίδιο συμπέρασμα. Το θέμα είναι γιατί η κυβέρνηση προέβη σε τέτοιες ενέργειες? Διότι πολύ απλά στην κυβέρνηση ήταν οι Χριστιανοί Δημοκράτες σε ενα κράτος βρισκόμενο στην άκρη της «Δυτικής» Ευρώπης με το κομμουνιστικό κόμμα και άλλες αριστερές οργανώσεις να συγκροτούν το 35% της συνολικής ψήφου, μια τελείως εν δυνάμει ανεξέλεγκτη κατάσταση.

-Οπότε ο κόσμος οργανώθηκε ενάντια σε αυτή την κρατική τρομοκρατία. Ήταν απαραίτητο όμως να «απαντήσει» με «τρομοκρατικές ενέργειες» στις τρομοκρατικές ενέργειες που όπως ισχυρίζεστε ήταν κρατικές? Δεν υπήρχε εναλλακτική?

Η πρώτη «απάντηση» που δόθηκε δεν ήταν τρομοκρατική αλλά εξτρεμιστική. Ήταν απαραίτητο να είναι στο ίδιο επίπεδο που είχε προκληθεί απο την αστυνομία. Οι πρώτες οπλικού χαρακτήρα επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν 3-4 χρόνια μετά τις βόμβες στο Μιλάνο, το 1973 ή 1974.

-Αρκετά αργότερα δηλαδή…

Βασικά ήταν κάτι αυθόρμητο. Οι άνθρωποι που έβγαιναν να διαδηλώσουν άρχιζαν να εξοπλίζονται για αυτοάμυνα. Η κρατική καταστολή ήταν παρούσα σε όλους τους χώρους, στα εργοστάσια, στους δρόμους…παντού. Υπήρξαν αμέτρητες απολύσεις. Έπειτα την άνοιξη του 1977 υπήρξε ενα αξιοσημείωτο γεγονός, οι διαδηλώσεις στη Ρώμη και Μπολόνια. Κατέβηκαν τανκς μέσα στη Μπολόνια, το παν/μιο ήταν περικυκλωμένο, ενώ ύπήρξαν θύματα ανάμεσα στους διαδηλωτές. Γάλλοι διανοούμενοι ανάμεσα τους οι Foucault, Deleuze, Guattari συκγρότησαν διάσκεψη το Σεπτέμβριο ωστε να καταδικάσουν την κρατική καταστολή. 

-Ησασταν σε θέση να αντιδράσετε εκέινο τον καιρό μη βίαια?

Οχι σε καμία περίπτωση, ήμασταν και εμείς οργανωμένοι επίσης. Το μόνο πράγμα που δεν είχε προβλεφθεί ήταν πως το κράτος θα προέβαινε σε Σταλινικού τύπου τεχνικές. Αυτό ξεκίνησε με τη σύλληψη δεκάδων στελεχών της άκρας αριστεράς τον Απρίλιο του ΄79 που έγινε γνωστή ως «δίκη της 7ης Απριλίου».

-Τι ακριβώς συνέβη τότε?

Συλληφθήκαμε εγώ και άλλα 60 περίπου άτομα, οι περισσότεροι ακαδημαϊκοί που συμμετείχαν στο κίνημα με τελείως παράλογες κατηγορίες του τύπου «ένοπλη εξέγερση εναντίον του κράτους» για παράδειγμα. Για αρκετό καιρό μάλιστα η ποινή μιας τέτοιας κατηγορίας ήταν η θανατική! Ευτυχώς με το νομοσχέδιο του 1948 η θανατική ποινή αντικαταστάθηκε με την ισόβεια κάθειρξη, αλλά ακόμα κι έτσι, αυτό ήταν τρομακτικό. Γελούσαμε γιατί μας φαινόταν απίστευτο. Παραδόξως η ακροαριστερά βρισκόταν ανάμεσα στους Χριστιανοδημοκράτες της αστικής τάξης και στο κομμουνιστικό κόμμα. Στο κομμουνιστικό κόμμα μάλιστα μας θεωρούσαν επικίνδυνους και άρα ανεξέλεγκτους. Μερικοί μάλιστα φοβόντουσαν πως θα συγκροτούσαμε ξεχωριστή παράταξη.

-Το κομμουνιστικό κόμμα σας παραγκώνισε για ποιό λόγο?

Στο όνομα του έθνους ή μάλλον ακριβέστερα στο όνομα της συνθήκης της Yalta δηλαδή της κοινής δράσης με τους Σοβιετικούς. Ακριβώς αυτή τη λογική απορρίψαμε.

-Υπερασπιζόσασταν κομμουνιστικές ιδέες και οχι το ίδιο το κομμουνιστικό κόμμα…? Για ποιό λόγο..?

Απλά ήμασταν ενάντια σε οποιαδήποτε μορφή ολοκληρωτισμού και πιστεύαμε στην ανάγκη της αναδιανομής του πλούτου. Είναι σχεδόν αδύνατον να ζεί κάποιος αξιοπρεπώς εαν δεν έχει τη δυνατότητα να σπουδάσει ή να δουλέψει, η κοινωνία πρέπει να είναι οργανωμένη με τέτοιο τρόπο ωστε να εξασφαλίζει αυτά τα δικαιώματα στους ανθρώπους. Αυτό δεν είναι καμιά ουτοπία, αλλά το παράδοξο είναι πως πολλές απο τις ιδέες που προσπαθούσαμε να προωθήσουμε, τις υιοθέτησε το καπιταλιστικό σύστημα! Το πρόβλημα είναι πως η κυβέρνηση προκειμένου να διαχειριστεί την κοινωνία ευκολότερα επινοεί ολοένα και πιο περίτεχνες διαδικασίες πειθαρχίας. Θέλαμε λοιπόν να αναλάβουμε τη διαχείρηση διότι αναζητούσαμε αλλαγή στις κοινωνικές δομές και σχέσεις. Και αυτό ακριβώς απέρριψαν οι Ιταλικές αρχές.

-Οπότε βρεθήκατε εγκαταλελλειμένοι και απο τις δυο πλευρες…

Το κομμουνιστικό κόμμα έμαθε στους Χριστιανοδημοκράτες τη χρησιμότητα των Σταλινικών μεθόδων, της απόλυτης καταδίκης, και του αφανισμού των εχθρών. Στην περίπτωση μου είναι αλήθεια πως είχα γράψει επαναστατικά κείμενα που οι αρχές έκριναν επικίνδυνα. Συμπερασματικά θα έπρεπε να ήμουν σε επαφή με αυτούς που «δραστηριοποιούνταν επικίνδυνα» ή ο επικεφαλής μια εγκληματικής συνωμοσίας…και μέσα σε αυτό το πλαίσιο όλοι οι φίλοι μου ή γνωστοι θα έπρεπε να συμμετείχαν σε αυτή τη συνομωσία. Γι αυτό και βρέθηκα στη φυλακή με ένα φίλο που είχα να τον δω για μια δεκαετία, πραγματικά ενα θαύμα που προέκυψε απο μια τελείως σουρεαλιστική λογική!! Οι περισσότεροι που καταδικάστηκαν στη δίκη της «7ης Απριλίου» στο τέλος αφέθηκαν ελεύθεροι αλλά αφού είχαν κάνει 6-7 χρόνια  φυλακή περιμένοντας τη δίκη που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε. Εξι-εφτά χρόνια για το τίποτα. Προσωπικά είχα την τύχη να εκλεχθώ ως κοινοβουλευτικός αναπληρωτής μετά απο 4 χρόνια παραμονής σε ύψιστης ασφαλείας φυλακή, οπότε μπορούσα πλέον να αφεθώ ελεύθερος. Δυο μήνες αργότερα υπήρξε ενα θέμα σχετικά με το αν θα έπρεπε η ιδιότητα μου να ανακληθεί και έχασα για 4 ψήφους (300-296). Αυτές οι 4 ψήφοι θα με έστελναν πίσω στη φυλακή και η κατάσταση ήταν τόσο έντονη που φοβόμουν για τη ζωή μου…οπότε αποφάσισα να δραπετεύσω για τη Γαλλία.

(……)

-Είναι αλήθεια πως οι Ερυθρές Ταξιαρχίες δε σας συγχώρησαν το γεγονός οτι φύγατε για τη Γαλλία?

Όχι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες θέλανε να κυρήξω πως ο πόλεμος είχε τελειώσει

-Ο πόλεμος ενάντια στο κράτος?

Ναι, έπρεπε να παρθεί κάποια απόφαση…είναι μεγάλη ιστορία…Ήξερα κάποια μέλη των Ερυθρών Ταξιαρχιών και συνεπώς είχα άμεση οπτική και εμπειρία αναφορικά με τη συγκρότηση  της οργάνωσης, είχα και κάποια συμπάθεια μάλιστα γι αυτήν, τουλάχιστον στις αρχές. Μαζί με μερικά μέλη της ήμουν ο ιδρυτής της εφημερίδας Contro-informazione. Αλλά αργότερα άρχισαν να δολοφονούν. Προφανώς και δεν υποστήριξα αυτές τις τακτικές όπως και άλλοι σύντροφοι με τους οποίους ήμουν σε επαφή. Και αυτό το γνωστοποιήσαμε δημοσίως. Επίσης η πρώτη δολοφονία απο τις Ερυθρές Ταξιαρχίες ήταν ατυχής.

Η δολοφονία συνέβη στο παν/μιο της Πάδοβα όπου και δίδασκα. Επιτέθηκαν στα γραφεία του φασιστικού κόμματος και ενας αστυνομικός άνοιξε πύρ οπότε τον σκοτώσανε για λόγους αυτοάμυνας, χωρίς να προϋπάρχει η πρόθεση να σκοτωθεί κανένας. Η ηγεσία των Ερυθρών Ταξιαρχιών όμως θεώρησε σκόπιμο να επεξηγήσει αυτή την ενέργεια και με ενα θεωρητικό υπόβαθρο. Απο τότε άρχισε να ενεργεί παράλογα. Το πιο τραγικό συμβάν ήταν με τον Aldo Moro, κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να σώσουμε τη ζωή του, πήγαμε ακόμα και στον Bettino Craxi, επικεφαλή τότε του Σοσιαλιστικού κόμματος να μιλήσουμε. Νιώσαμε πως η ένοπλη πάλη είχε φτάσει σε ενα δρόμο χωρίς επιστροφή και οτι ηταν απαραίτητο να σώσουμε τη ζωή του Moro. Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες έπρεπε να σταματήσουν. Ένα χρόνο μετά προσπαθήσαμε να τις απομονώσουμε στα εργοστάσια και τότε ήταν που το κράτος πήρε την πρωτοβουλία να «ψαρέψει το ψάρι στα νερά που κολυμπά» – όπως ακριβώς συνήθιζαν να λένε. Για να μην τα πολυλογώ εμείς ήμασταν αυτοί που συνέλαβαν και μετά βρεθήκαμε στη φυλακή με ανθρώπους των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Αυτές μάλιστα ήταν ειδικές φυλακές στις οποίες ήμασταν όλοι μαζί, οπότε ήταν ευκολότερο στη συνείδηση του κόσμου να ταυτιστούμε μαζί τους. Ήταν βολικό και για τις αρχές άλλωστε…βρισκόμενος εγω με την κατηγορία οτι είμαι ο επικεφαλής της οργάνωσης ήταν σαν να κατόρθωσαν να την καταστείλουν με κάποιο τρόπο.

-Ηταν εκείνη τη στιγμή που σκεφτήκατε πως η ένοπλη πάλη τελείωσε?

Το 1981 ήμουν ενας απο τους 90 κρατούμενους στο Trani που εξέδωσαν μια επιστολή, την «επιστολή των 90» λέγοντας ακριβώς αυτο, πως η ένοπλη πάλη είχε τελειώσει και όσοι επιδίδοταν σε τέτοιες ενέργειες στο μέλλον θα θεωρούνταν εχθροί. Η απάντηση των Ερυθρών Ταξιαρχιών προς αυτό, ήταν πως θα μας δολοφονούσαν και ασφαλώς θα ξεκινούσαν με εμένα. Όταν γύρισα πίσω στην Ιταλία το 1997 μπήκα στο ίδιο κελί με αυτόν που είχε οδηγίες να με εκτελέσει!! Ήταν κωμικοτραγικό να βλέπει κανείς τις αρχές να εξακολουθούν να παίζουν με ΄μας 20 χρόνια μετά, όταν τίποτα απο όλα αυτά είχε κανένα νόημα πλέον. Ο άνθρωπος αυτός απο τότε έγινε καλός μου φίλος και μάλιστα συγκροτήσαμε μια συλλογικότητα που θα βοηθούσε τους κρατούμενος κατόπιν της αποφυλάκισης τους.

-Τι λένε τώρα όλοι αυτοί?

-Πως ενώ εγώ παρέμεινα αριστερός, αυτοί οχι. Έχουν όλοι αλλάξει – η παραμονή στη φυλακή δίνει χρόνο για να αναθεωρήσει και να σκεφτεί κανείς αλλά επίσης και να επιλέξει άλλους δρόμους…για σπουδές ή για επιχειρηματικότητα.

(…)

-Δε συνελήφθησαν όλα τα μέλη των Ερυθρών Ταξιαρχιών, ετσι δεν είναι?

‘Οχι, οι περισσότεροι συνελήφθησαν εκτός απο αυτούς που είχαν καταφύγει στη Γαλλία και άλλοι στη Βραζιλία, Αγγλία ή κεντρική Αμερική. Οι υπόλοιποι συνελήφθησαν ανεξαιρέτως. Εν ολίγοις απο τότε που συντάχθηκε η «επιστολή των 90» ακολούθησε ρήξη και δηλώσαμε πλήρη διαχωρισμό με οτιδήποτε σχετικό της ένοπλης πάλης. (…) Ενας λόγος για τον οποίον ο ένοπλος αγώνας κράτησε τόσο πολύ στην Ιταλία ήταν εξαιτίας της κομμουνιστικής παράδοσης που υπήρχε στο όνομα της αντίστασης στο φασισμό κατά το Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Υπήρχε ενας δυνατός συσχετισμός ανάμεσα στο κίνημα για απελευθέρωση και στους μεταπολεμικούς αγώνες για το σοσιαλισμό. Ο αγώνας ενάντια στο φασισμό είχε εξαπλωθεί σε όλη τη Βόρεια Ιταλία. Η καθολική εκκλησία ταρακουνήθηκε και η κρίση που πέρασε επι πάπα Ιωάννη ΧΧΙΙΙ αντικατόπτριζε τις ξαφνικές αλλάγες στις αξίες και την οικονομία με τις οποίες είχαν έρθει αντιμέτωποι οι εκκλησιαστικοί φορείς στο Βορά. Μετά το 1968 υπήρχαν διάφορα θέματα : η αντίσταση στο καπιταλιστικό σύστημα, η ταξική πάλη και η εσωτερική μετανάστευση. Όλα αυτά οδήγησαν στη ριζοσπαστικοποίηση της πάλης που οδήγησε σε  «ταξικό πόλεμο» . Αυτό λοιπόν που συνέβη κατόπιν του 1968 ήταν σαν μια αναβίωση της αντίστασης στον Β’ Παγκόσμιο και γι αυτό πιθανότατα είχε διάρκεια 10 ετών και οχι μερικών εβδομάδων όπως αλλού, με αποτέλεσμα την ενδυνάμωση του κινήματος. Η Ιταλία ήταν η μοναδική χώρα στην οποία οι αγώνες δεν έγιναν στα εργοστάσια αλλά σε ολόκληρη την κοινωνία. Υπήρχαν αιτήματα πχ. για μείωση των ενοικίων ή του κόστους στα μέσα μαζικής μεταφοράς, αιτήματα για μια καλύτερη ζωή γενικότερα. Στο Μιλάνο οπου έζησα ενα αρκετό διαστημα στη δεκαετία του ΄70, υπήρχαν κοινότητες που είχαν «απελευθερωθεί» και που δεν υπήρχαν ούτε φόροι, ούτε χρέωση σε αστικά μέσα ούτε νοίκια.

-Δηλαδή κάτι σαν «αυτο-οργανωμένες» γειτονίες?

Ναι, αυτο-οργανωμένες. Αυτές ήταν γειτονιές όπου πειραματίζοταν με μια άλλη είδους κοινωνική οργάνωση. Εαν η αστυνομία ερχόταν στη γειτονιά, τους είχαν κατευθείαν απελάσει. Όλα τα διαθέσιμα σπίτια είχαν καταληφθεί, άδεια διαμερίσματα ήταν πλέον κατοικίσιμα. Έμεινα σε μια απο αυτές τις γειτονιές και η ζωή ήταν αφάνταστη.

Μεταφρασμένο απόσπασμα απο το βιβλίο «Negri on Negri – Antonio Negri in conversation with Anne Dufourmantelle – Routledge Publishing»